Fotografie

AMATEUR MET EEN OBSESSIE

FOTOGRAFIE Hans Eijkelboom

Al vijftien jaar werkt Hans Eijkelboom aan zijn ‘fotonotities’. Voor het project, dat zal eindigen op 8 november 2007, stelt hij zich ten doel minstens vijf dagen per week tussen de één en tachtig foto’s te maken. Een ruime taakomschrijving die resulteerde in even ruime beeldverbanden. We kennen de kunstenaar van zijn eindeloze reeksen van mensen die min of meer hetzelfde dragen, gestreepte poloshirts bijvoorbeeld, hetzelfde beroep hebben, taxichauffeur, of hetzelfde doen, op een scooter rijden, een baby dragen, et cetera. Op Paris - New York - Shanghai, Eijkelbooms tentoonstelling in Foam, hangen de poloshirts bij poloshirts en de scooterrijders bij scooterrijders, keurig naast elkaar en in banen per stad onder elkaar. Blank en bruin lopen in de westerse steden door elkaar, wat de herkenbaarheid van de Chinese stroken alleen maar vergroot.

Medium eijkelboom3pi

Wat wil de kunstenaar hiermee zeggen? Dat mensen vaak dezelfde soort kleding dragen en taxichauffeurs overal in auto’s rijden is hopelijk geen verrassing. Ook de schematische presentatie is verre van uitdagend of prikkelend. De opsommingen zijn weinig fotografisch, wekken de indruk van een amateur met een obsessie. Zelfs de groot afgedrukte foto’s van stadsarchitectuur zijn lui gekaderd en missen beeldaspecten die het oog aantrekken. De tentoonstellingstekst twijfelt nog en zegt: ‘Deze uiterlijke overeenkomsten lijken in onze huidige wereld de verschillen in cultuur, geschiedenis te overvleugelen.’

Medium eijkelboom2

Eijkelboom reduceert kwesties over globalisering en identiteit tot de keuze voor een bepaald T-shirt. In een wereld waar tijd, cultuur en etniciteit dagelijks voor een onontkoombare dynamiek zorgen is dit een bijzonder karige opbrengst. In strenge series kan hij niet meer verzinnen dan dat al die domme mensen niet doorhebben dat ze op elkaar lijken. Eijkelboom bespiedt zijn onderwerpen – zonder uitzondering gebruikt hij een telelens –, exploiteert hun argeloze anonimiteit en lacht ze uit. Dergelijke zelfgenoegzaamheid deelt het individu in naar zijn meest oppervlakkige deler.

Medium eijkelboomi

Dat een onderzoek naar uiterlijke overeenkomsten niet hoeft te ontaarden in flauw beeldrijm bewezen Ari Versluis en Ellie Uyttenbroek met hun Exactitudes. Deze uiterst fotografische series van onder anderen gabbers, studenten, punkers en bejaarden tonen geraffineerd het spel en effect van de keuze voor een bepaald uiterlijk. Plotseling wordt een verlangen naar verbondenheid zichtbaar, de wil van ieder mens om iemand te zijn en daarmee een plek te verwerven. Dit principe van herkenbaarheid zou nog wel eens essentieel kunnen blijken voor leden van een verregaand geürbaniseerde wereldbevolking die zich in complexe mazen te midden van te veel anderen moeten onderscheiden. Wie kan worden geïdentificeerd verkrijgt identiteit. Dat heeft Eijkelboom niet begrepen.

Hans Eijkelboom, Paris - New York - Shanghai, Foam Fotografiemuseum Amsterdam. Te zien tot 31 oktober.