Amerika’s bedrijven zijn belangrijker dan mensen

New York - Het laatste woord is nog lang niet gezegd over Citizens United vs FEC, de uitspraak waarin het Amerikaanse Hoge Gerechtshof vorig jaar bedrijven dezelfde vrijheid van meningsuiting toekende als individuele burgers.

De gevolgen van deze uitspraak voor het electorale proces zijn enorm, omdat in Amerika het uitgeven van geld aan politieke campagnes wordt aanvaard als een vorm van meningsuiting. Tot aan ‘Citizens United’ werden campagnedonaties dankzij een wet voor campagnefinanciering nog tot op zekere hoogte buiten het verkiezingsproces gehouden. Hoe welgezind het huidige hooggerechtshof het bedrijfsleven is, bleek vorige week weer, toen het bepaalde dat bedrijven zich mogen afschermen tegen collectieve rechtszaken door consumenten. Wie bijvoorbeeld vindt dat een bedrijf hem ten onrechte een boete van dertig dollar in rekening heeft gebracht, zoals in deze zaak het geval was, moet maar in z'n eentje procederen, ook als andere klanten hetzelfde is overkomen.
Bij dit conservatieve hof (vijf van de negen rechters zijn door Republikeinse presidenten benoemd) valt duidelijk niets te halen voor de verschillende nonprofitorganisaties die actievoeren om de gevolgen van ‘Citizens United’ teniet te doen. Een van die organisaties, Public Citizen, probeert het daarom via het Congres: ze lobbyt voor een aanpassing van de grondwet die bepaalt dat bedrijven geen personen zijn (en dus ook geen recht hebben op vrije meningsuiting). Public Citizen heeft de krachten gebundeld met milieuactiviste Annie Leonard van The Story of Stuff Project, een organisatie die de ecologische impact van massaconsumptie aankaart. Leonard deed voor de goede zaak waarin ze goed is: ze maakte een animatiefilm, The Story of Citizens United vs FEC, met als ondertitel: ‘Waarom democratie alleen werkt als mensen het voor het zeggen hebben’.

Op een door Public Citizen georganiseerd webinar ter promotie van het filmpje toonde Leonard zich gematigd optimistisch. ‘Er zijn genoeg oplossingen voorhanden voor de problemen op onze aarde’, zei ze. ‘Maar of we het nu over klimaatverandering, gezondheidszorg of veilige producten hebben, steeds zijn het grote bedrijven die obstakels opwerpen.’ Door campagnedonaties en ouderwets lobbywerk.
Enige rugwind voor de activisten komt zowaar mogelijk uit het Witte Huis, dat liet doorschemeren dat president Obama overweegt bedrijven die zaken doen met de overheid te verplichten hun politieke donaties openbaar te maken. De reactie van de toplobbyist van de Amerikaanse Kamer van Koophandel was veelzeggend: ‘Dat tolereren we niet en zullen we bestrijden met alle beschikbare middelen. Zoals we dagelijks over Libië horen: alle opties liggen op tafel.’