Commentaar: Amsterdam

Amsterdamse metrotunnels onveilig

De gruwelijkheid van de ramp in het populaire Oostenrijkse skidorp Kaprun is haast onvoorstelbaar. Bij de brand in de tunneltrein naar de gletsjer Kitzsteinhorn zijn ongeveer 174 slachtoffers gevallen. Zoiets kan in Nederland natuurlijk nóóit gebeuren. «Het is hier een heel andere situatie, wij stellen heel hoge veiligheidseisen», sprak een woordvoerster van minister Netelenbos (Verkeer) alsof Oostenrijk de eerste de beste bananenrepubliek is.

Ook in EU-lid Oostenrijk zijn de veiligheidsmaatregelen streng. Het bergachtige land ligt vol met tunnels en in 1995 en 1999 had het al te maken met tunnelbranden, waarbij in totaal vijftien doden vielen. De waakzaamheid en de striktheid der voorschriften zullen er niet minder op geworden zijn. Het skitreinsysteem in Kaprun werd beschouwd als uiterst veilig, want onbrandbaar. Vorig jaar was het nog aan een grondig onderzoek onderworpen. Volgens de Oostenrijkse producent van het systeem had het ongeluk eigenlijk niet kunnen gebeuren. «We hebben het menselijk mogelijke gedaan om de veiligheid te garanderen, maar honderd procent veiligheid bestaat niet», zei kanselier Schüssel.

Vooral Amsterdam kan van het gebeurde leren. Daar is nog lang niet «al het menselijke» gedaan om de veiligheid van de ondergrondse te waarborgen. Een rapport dat stelde dat er in de tunnels van de nog aan te leggen Noord-Zuidlijn veel te weinig nooduitgangen waren gepland, is alweer achterhaald door een andere rapportage waaruit blijkt dat vluchtwegen geen enkele zin hebben bij een tunnelbrand. De enige redding is het ombouwen van stations tot «safe havens» waar zelfs een treinstel dat brandt als een fakkel nog terecht kan. Maar ook dan kunnen na investeringen van honderden miljoenen volgens de rapporteurs nog vele doden vallen.

Uit onderzoek blijkt bovendien dat het met de Oostlijn van de Amsterdamse metro verschrikkelijk is gesteld. Daar wordt nog uitgegaan van het bieden van een vlucht mogelijkheid in de tunnels. Maar nooduitgangen en vluchtroutes zijn afgesloten «om junks en vrijende paartjes te weren». Daar naast blijkt het Gemeentevervoerbedrijf geen veiligheidsbeleid te hebben, zo stelde de Arbeidsinspectie onlangs vast. De dienst deed zijn onderzoek naar aanleiding van een brand in metrostation Weesperplein. Dat daarbij geen slachtoffers vielen was volgens de Arbeidsinspectie «meer geluk dan wijsheid». Dat geldt ook voor eerdere brandjes in de Rotterdamse metro in 1993, 1996, 1998 en 1999.

Hopelijk leidt de ramp in Kaprun ertoe dat gemeentebestuurders veiligheidsmaatregelen afdwingen in plaats van, zoals sommige Amsterdamse gemeenteraadsleden, schouderophalend te verwijzen naar de statistieken die «slechts» eens in de zoveel duizend jaar een grote ramp voorspellen.