ANC-top voorkomt boekverbranding

Kaapstad – De vergelijkingen kwamen snel. Derde Rijk. Nazi’s. Heinrich Heine werd genoemd met zijn beroemde citaat: ‘Daar waar men boeken verbrandt, verbrandt men uiteindelijk ook mensen.’ Een andere parallel bleef uit: De duivelsverzen, het boek dat mensen ongelezen veroordeelden (en de auteur erbij).

Het Zuid-Afrikaanse boek in kwestie is Gangster State (Penguin Random House), van onderzoeksjournalist Pieter-Louis Myburgh. Het vertelt het verhaal van Ace Magashule, de secretaris-generaal van de regeringspartij anc, die, zo concludeert Myburgh, een schurk van het hoogste kaliber is, betrokken bij zoveel ongure zaken dat het te pijnlijk is voor woorden. Leugens over zijn struggle-verleden, corruptie, nepotisme, betrokkenheid bij de staatsinkapseling, bij moord zelfs. En Ace is niet de minste. Hij maakt deel uit van de top-zes van het anc, het selecte gezelschap dat min of meer het reilen en zeilen van de partij bepaalt. Binnen dat clubje is Ace de machtige tegenspeler van de hervormingsgezinde president Cyril Ramaphosa.

Wie dacht dat de secretaris-generaal in elk geval tijdelijk op non-actief zou worden gesteld, komt bedrogen uit. In plaats daarvan liet het anc meteen weten dat het allemaal ‘false’ is. En daarna toog er een delegatie jonge Magashule-aanhangers op instigatie van de ANC Jeugdliga in de provincie Vrijstaat (Magashule’s thuisbasis) naar Exclusive Books in Sandton, Johannesburg, om de presentatie van het boek eens lekker te verstoren. Ze dansten, zongen pro-Ace-liederen, maakten Myburgh uit voor een apartheidsagent, grepen boeken van de stapel en verscheurden die voor de ogen van een verbijsterd publiek.

Uiteindelijk werden de druktemakers verwijderd. Maar, kondigden zij hijgend aan, ze zouden de maandag erna een openbare verbranding organiseren van het gewraakte boek. Dat was het moment waarop al die nare vergelijkingen met nazi’s en fascisten uit de media kwamen rollen. Een beetje voorbarig, zo bleek, want het door schandalen geplaagde anc begreep natuurlijk dat dit slechte reclame was voor de partij, een maand voor de verkiezingen. De anc-top, inclusief president Ramaphosa, sprak schande van het aangekondigde ritueel en beklemtoonde dat de partij staat voor vrijheid van meningsuiting. Ook Ace waste zijn handen in onschuld. Niet in mijn naam, zei hij. Hij beloofde dat hij Myburgh voor het gerecht zal slepen omdat al die vreselijke beweringen uit de lucht gegrepen zijn.