ANC verliest zijn intellectueel

Johannesburg – Pallo Jordan, tot voor kort de huisintellectueel van het anc, is onvindbaar. Geen woord is van hem vernomen sinds hij begin augustus het nieuws haalde toen bleek dat het ‘dr.’ waar hij zich altijd parmantig op had laten voorstaan een leugen was. Jordan had het verzonnen.

Er was geen PhD, zelfs geen doctoraal. Zijn studie aan de University of Wisconsin-Madison had hij niet afgemaakt en bij de London School of Economics, waar hij zou zijn gepromoveerd, kennen ze hem niet.

Het was een zielige affaire, niet alleen voor de 72-jarige Jordan zelf, maar ook voor het anc, dat hem altijd opvoerde als een van de belangrijkste en meest originele denkers binnen de partij waar Jordan al sinds 1975 voor werkt. Na het einde van de apartheid in 1994 diende hij als minister van Post, Telecommunicatie en Radio en Televisie (’94-’96), als minister van Milieu en Toerisme (’96-’99) en als minister van Kunst en Cultuur (’04-’09). Hij schreef voor talloze hoog aangeschreven publicaties en werd geroemd vanwege zijn scherpzinnige inzichten.

En toen kwam het bericht in The Sunday Times. Aan het eind van het artikel deed de verslaggever kond van de sms- en e-mailconversatie tussen hem en Jordan. Meest opvallend hierbij is dat Jordan sprak van een ‘Faustian bargain’ en aan de journalist voorstelde om zijn biograaf te worden op voorwaarde dat de onthulling niet gepubliceerd zou worden. Toen The Sunday Times waarschuwde het stuk gewoon te zullen afdrukken, schreef Jordan een brief aan het anc, waarin hij liet weten dat hij opstapte als parlementariër en ook zijn partijlidmaatschap wilde opzeggen.

Het land reageerde verdeeld. Tallozen roemden Jordan vanwege het feit dat hij consequenties uit zijn daden had getrokken – iets wat in Zuid-Afrika onder frauderende en corrupte ambtenaren en politici hoogst ongebruikelijk is. Een select groepje intellectuelen, onder wie politiek commentator Steven Friedman, betoogde dat academische kwalificaties niets zeggen over iemands begaafdheid en dat het afgelopen moet zijn met die onderwijsfetisj.

Maar er waren er ook velen die zich genaaid voelden door Jordan, die gold als een rolmodel voor jonge zwarte intellectuelen. Academici wonden zich op over het gemak waarmee hij de hoogste titel voor zichzelf opeiste, alsof zo’n PhD niks voorstelt. Anderen eisen dat hij niet alleen de partij zijn excuses aanbiedt, maar het hele volk. En iedereen wil weten wat hem ertoe dreef om de boel ruim dertig jaar lang te belazeren.