Kunst: Jan van Eyck

Annunciatie, onbeschrijfelijk mooi

In de programmering van de belangrijkste instellingen voor beeldende kunst doet de kaalslag zich al voelen. Er wordt verlengd en herhaald. De Rijksakademie en De Ateliers, toonaangevende instituten in de wereld, zijn geforceerd tot fusie en hun budget is tot de helft teruggebracht. Wie komend voorjaar bij het Rijksmuseum Twenthe voor een dichte deur staat moet niet vreemd opkijken. Enzovoort. Maar ondertussen is 2013 een Rusland-jaar, het Rijksmuseum Amsterdam heropent en de grachtengordel bestaat vierhonderd jaar, en dat zijn weer redenen voor feest en activiteit.

Voor het eerst in de Nederlandse geschiedenis krijgen wij een tentoonstelling over Rafaël , in Teylers Museum, Haarlem, met in de kern uitzonderlijke tekeningen uit het Albertina (Wenen) en de eigen collectie. In De Pont, Tilburg, zal een overzicht te zien zijn van Anish Kapoor , wiens wereldster-status sinds de Olympische Spelen (en de Parsifal op het Holland Festival) alleen nog maar groter is geworden. Sensatie verzekerd – het machtige kanon van Shooting into the Corner (2009) is deel van de tentoonstelling – maar De Pont verzamelt zijn werk al zeer lang, en viel mij de laatste jaren op door fijnzinnige en afgewogen presentaties. Dat komt vast goed. En: de openingstentoonstelling van het Stedelijk, Beyond Imagination (wat een suffe titel), gevolgd door wat ooit bedacht was als hét openingsevenement, een retrospectief van Mike Kelley. Intrigerend is De Sovjet Mythe: Socialistisch realisme 1932-1960 in het Drents Museum, dat werk toont uit het Russisch Museum van St. Petersburg en hoopt de schilderijen te laten zien als autonome kunstwerken, en niet alleen als propaganda. Kröller-Müller lokt met De rijkdom van Arte Povera: Italiaanse avant-garde uit de jaren ’70; dat lijkt mij in die omgeving mooi op zijn plaats. Toch ruil ik dat allemaal – nou ja, die Rafaëls, die houd ik erbij – zó in voor De weg naar Van Eyck in Museum Boijmans, negentig hoogst zeldzame werken (schilderijen, beelden, goudsmeedwerk, verluchte handschriften en tekeningen) die willen laten zien dat de grootste revolutie in de Europese schilderkunst zich heeft voltrokken in de werkplaats van Jan van Eyck (ca. 1390-1441). Een boude stelling, maar het ziet ernaar uit dat de Rotterdammers een briljant overzicht van Van Eycks context gaan geven, ook zonder de grote altaarstukken uit Gent of Brugge. Binnen dat overzicht is een half dozijn werken van Van Eyck zelf te zien, waaronder de on-be-schrijf-e-lijk mooie Annunciatie uit Washington.


Teylers, Haarlem: Rafaël, 28 september t/m 6 januari. De Pont, Tilburg: Anish Kapoor, 13 oktober t/m 27 januari. Stedelijk, Amsterdam: Beyond Imagination, vanaf 23 september, Mike Kelley, vanaf 15 december. Boijmans, Rotterdam: De weg naar van Eyck, vanaf 12 oktober