POPMUZIEK Antony and the Johnsons

ANTONY DE HEERSER

Vorige week stond er een topic over het nieuwe album van Antony and the Johnsons op Asice. Dat is een forum voor liefhebbers van punk- en hardcoremuziek. Heel soms staat er een bericht op over bands die niets met punk of hardcore te maken hebben, Oasis of zo, maar dan wordt er ‘NON-HC’ achter het onderwerp gezet. Bij de topic over Antony staat dat er niet achter. 45 mensen schrijven wat ze van zijn nieuwe cd vonden, en vrijwel alle 45 vinden ze hem geweldig. Antony wordt een ‘heerser’ genoemd en zijn nieuwe album ‘bikkelhard’.
Misschien is dat wel het grootste wonder van Antony: het feit dat hij wordt omarmd door de meest uiteenlopende bevolkingsgroepen – zelfs door decibellenvreters. Een leven gebaseerd op vervreemding en uitsluiting, en nu het icoon van de kritische massa, met muziek waarover heel veel valt te beweren, maar niet dat die voor de massa lijkt te zijn geschreven.
Op zijn derde volwaardige album wordt Antony zo mogelijk nog minimaler en preciezer begeleid dan op de voorganger, zijn doorbraakalbum I Am a Bird Now. Wat rest is dan zijn stem, die onwaarschijnlijke stem, zo wonderlijk even monumentaal als breekbaar, en met een gevoel voor drama (‘I miss the animals’ komt er bij Antony uit als ‘I miss the animalsuh’) dat bij vrijwel iedere andere zanger ondraaglijk zou worden – maar Antony zweeft ver boven de gangbare conventies over kunst en kitsch. Hij weet precies wat hij doet – op Aenon, een nummer dat bijna uit zijn voegen barst, omdat die voegen alleen bestaan uit een repeterende gitaarriff, haalt hij zo hard uit dat zijn stem overstuurt – maar het resultaat klinkt naar ambachtelijke controle over zijn eigen materiaal, zonder ook maar de geringste bijsmaak.
Dat zijn teksten deze keer veel meer over de wereld om hem heen gaan en veel minder over die in zijn hoofd (bij I Am a Bird Now stond hij zelf ook op de cover van het album, nu de door Antony hevig bewonderde 102-jarige Japanse danser Kazuo Ohno) maakt uiteindelijk weinig verschil, omdat Antony’s taal dezelfde blijft, en zijn fascinatie ook – altijd de verandering en vervreemding. In recente interviews benadrukt hij dat hij geen droevig album heeft willen schrijven, maar een droef gemoed is exact wat het album oplevert.
Alleen wanneer Antony de sfeer van de travestietenshow opzoekt – zoals hij op zijn debuut nog wel deed, en ook bij het project Hercules and Love Affair – ontkomt hij daaraan. Daarom is hij ook vrijwel nooit op de radio te horen, zelfs niet op alternatieve zenders of in alternatieve programma’s: zijn nummers gloriëren niet alleen slechts in hun eigen omgeving, ze overléven ook alleen daar.
Na elk van die tien nummers op The Crying Light valt een opvallend lange stilte – alsof de luisteraar de gelegenheid krijgt zich opnieuw te laden, voor andermaal vier minuten bikkelharde breekbaarheid.

Antony and the Johnsons, The Crying Light (Rough Trade/Konkurrent).
3 mei in Muziekcentrum Frits Philips in Eindhoven (uitverkocht), 22 juni Carré Amsterdam, met het Metropole Orkest, Holland Festival