TELEVISIE Made in Detroit

APPEL- EN HONINGKENNIS

Ikon zond in 2004 de Tuinverhalen van Boris Gerrits uit. Mooie documentaire over het belang van volkstuintjes en datsja’s voor Petersburgers en andere Russen. Vanwege geestelijk welzijn, maar vooral om door eigen teelt te overleven – van het beleg van Leningrad tot het toeslaan van wildwest-kapitalisme. Verrassend koppelde Gerrits Rusland aan de Verenigde Staten. In Detroit, ontvolkt voormalig centrum van de auto-industrie, kwam door armoe en braakliggend terrein ook een stadstuinierbeweging op gang. Praktisch, net als in Rusland, maar ook ideologisch: tegen vervreemding van de stadsbevolking van de natuur, tegen ongezonde voedingspatronen, tegen uitkeringsapathie. In omvang kleiner dan in Rusland, minder geworteld in de geschiedenis, maar de droom van een ‘betere wereld’ was er sterker. Complicerend dat in Detroit sprake is van afkeer van en schaamte voor agrarische achtergrond bij de zwarte bevolking – erfenis van slavernij. Een verschijnsel dat ik ook in ons Puberruil meen waar te nemen als gekleurde stadsjongeren benadrukken dat ze echt te goed zijn om vuile handen te maken in aarde en mest.
Des te opvallender is het project van de Catherine Ferguson Academy in Detroit waarover Mascha en Manfred Poppenk een documentaire maakten voor Llink. Stond bij Gerrits één hoogbejaard tuinierend zwart echtpaar centraal (diep gemotiveerd, onvergetelijk stel), bij de Academy gaat het om honderden meisjes die door de schoolstaf met tuinbouw worden geconfronteerd. Zelf komen ze niet voor appel- en honingkennis, maar omdat ze er als alleenstaande tienermoeders toegang tot onderwijs krijgen, waarbij ze hun kind(eren) mogen meenemen, een gelegenheid die maar door drie scholen in de VS wordt geboden. En op deze school zijn tuinbouwactiviteiten tot essentieel onderdeel van het curriculum gemaakt. Zwarte school, waar de moeders naast het belang van borstvoeding en elementaire taal- en rekenvaardigheden leren appels rapen, classificeren naar kwaliteit, tot cider verwerken en verkopen. Samen met tomaten, bladgroenten, basilicum en honing. Dat alles geoogst op het voormalige schoolplein, omgetoverd tot tuinbouwbedrijf, onder leiding van de science teacher.
Een mooie documentaire die je de bevlogen staf in het hart doet sluiten. Zwaar is hun opdracht. Het gaat om het bijbrengen van gevoel van eigenwaarde (‘jullie moeten niet Michelle Obama willen worden maar president!’), van zelfdiscipline, van verantwoord moederschap, van het belang van gezond voedsel, van de mogelijkheid om met verbouw daarvan zelfs inkomen te verwerven. In hoeverre dat lukt wordt niet helemaal duidelijk. Hoe reëel zijn de tuinbouwkansen voor deze grote groepen meisjes? En hoe gemotiveerd zijn ze ervoor? Verschillen in belangstelling en aanleg zijn groot, maar alleen al het feit dat ze naar school komen wijst op wilskracht. Als die begint hebben zij al hun baby(’s) en zichzelf verschoond en gekleed, gegeten en met belazerd openbaar vervoer vaak langer dan een uur gereisd. Beelden van slapende baby’s op de schoolcrèche worden dan ook afgewisseld met die van uitgeput slapende moeders tijdens de les. Maar het is een kans, hoe klein ook. Aanbevolen.
Iets heel anders. Menigeen zal de Avro Close Up-documentaire over Ton van Duinhoven gemist hebben. Bent u geïnteresseerd in die unieke acteur, in zijn aandeel in theater en kwaliteitstelevisie of in de manier waarop mensen met ziekte en lijden om kunnen gaan, bekijk hem alsnog. Hij neemt daarin afscheid van u.

Mascha en Manfred Poppenk, Made in Detroit. Donderdag 15 januari, 23.00 uur, Llink, Nederland 2. Barbara Makkinga, Ton van Duinhoven: Een spoor van rook. www.uitzendinggemist.nl