Applaus voor al wat deugt

De Nipkowschijf is, met recht, voor Ireen van Ditshuyzen. Niet voor niets vragen organisatoren van bijeenkomsten over ‘kwaliteitstelevisie’ of ‘verantwoordelijkheid van de televisiemaker’ haar als inleidster. Om haar uitgangspunten: ‘De televisiemaker draagt verantwoordelijkheid voor de kijker, voor de mensen die in de programma’s komen en voor de maatschappij in het algemeen.’ (Met dank aan Joop Doorman, die Van Ditshuyzens credo samenvatte voor de VPRO-gids.) Maar vooral natuurlijk omdat ze die, op papier wat catechesatie-achtig aandoende, uitgangspunten in haar programma’s waar en levend maakt.

Vergis ik me of gaat hiermee voor het eerst de schijf naar een vrije producent voor haar oeuvre? Dat mag er wezen. Toevallig herzag ik op de BRT Vergeten en raakte weer onder de indruk - van de problematiek (Alzheimer), maar vooral ook van de waardige manier waarop ze het proces van verlies van geheugen (en daarmee van delen waardigheid) en van lot en reacties van de naasten van de patienten in beeld bracht. Zou je een juryrapport over dat programma schrijven, dan zou je waarschijnlijk uitkomen op precies die verdiensten die Van Ditshuyzen als criteria noemt voor goede televisie.
Bij de jurering was ik niet aanwezig. Wat me een dilemma bespaarde. Bij de inventarisatie vooraf van Nipkowkandidaten bracht niemand De partizanen in omdat die dramaserie van KRO en De Trust nog niet was uitgezonden. Op het moment van de juryzitting waren pas twee van de drie delen te zien geweest. Ik weet niet of het desondanks als kandidaat ter vergadering is ingebracht, maar een plaats op de discussielijst was het minste geweest. Het waar gebeurde verhaal van een Limburgse verzetsgroep die, in de overtuiging dat het elk moment met de oorlog gedaan kan zijn, Duitse soldaten krijgsgevangen maakt en al gauw geen kant meer uit kan.
In het Oorlogsmuseum te Overloon kan ik in twaalf minuten test uitvinden of ik collaborateur, eigen-huidredder of verzetsheld was geweest. Ik vrees dat ik het zonder test af kan. De kans op een verzetsrol is statistisch een op honderd en met een bangelijke aard wordt dat al gauw een op vijfhonderd. Maar stel dat ik mezelf overtref en Overloon me tot verzetsheld bombardeert, dan maken Theu Boermans en Jan Blokker in vijf minuten Partizanen duidelijk dat voor die ene ‘deugende’ procent met gemak een andere test is te bedenken waarin die voor een reeks van dilemma’s wordt geplaatst die elk zwart-witschema opnieuw tot theorie bombardeert. De partizanen is 'geen reconstructie maar de verbeelding van ware gebeurtenissen’. Die daardoor dichterbij komen dan in de documentaire over dezelfde groep. De partizanen moet dan maar de vroegste kandidaat zijn voor de Nipkow 1996.
De netsamenwerking op Nederland 1 leverde zondag resultaat op: in KRO-tijd werd het Avro-interview van Ischa Meijer met Annie Schmidt herhaald. De beste manier van gedenken want het was een prachtgesprek. Twee alom beminde doden. Niemand mag dan onmisbaar zijn, deze zijn volstrekt onvervangbaar.