Armen kraken Braziliaans museum voor democratie

São Paulo - Een rode vlag wappert boven in het gebouw, waarvan alleen de façade nog enige allure vertoont. Op het spandoek staat geschreven ‘Wij geven nooit op’. Links en rechts zijn de buurpanden al ingestort. Achter de grote deur klinkt babygehuil. De gemeente spijkerde er een bordje op met een internetlink naar de plannen voor de wijk Luz, in het oude, verlopen centrum van São Paulo.

Tachtig families trokken begin januari via de achterkant het voormalige hotel in. Een schijnbeweging aan de voorkant had de guardia civil, die op vijftig meter afstand haar hoofdkwartier heeft, afgeleid. Nelson de Cruz Souza, leider van de beweging voor huisvesting in het centrum: ‘We wisten niet dat het om de plek ging die de vorige burgemeester aan het Instituut Lula (van ex-president Luiz Inácio Lula da Silva) heeft geschonken om er een museum voor de democratie op te richten. Dat heeft de bezetting alleen maar mooier gemaakt.’

Nelson is sinds de jaren negentig actief in de beweging voor huisvesting, toen iemand hem als zwerver vroeg om mee te doen aan een bezetting. Momenteel zijn 31 gebouwen in het centrum gekraakt.

In het vroegere hotel zitten een paar families verspreid op matrassen. Het ruikt er naar schoonmaakmiddel. Het is rustig, want de meeste mensen zijn aan het werk. Nelson: ‘Volgens de plannen die de vorige burgemeester voor deze wijk bedacht - het project Nova Luz - wordt het hier een wijk voor de rijken. De armen worden verdreven naar de periferie. Maar hier, in het centrum van de stad, is werk te vinden. Die vrouw daar bijvoorbeeld, zij woonde in een buitenwijk en heeft zich maandag bij ons aan­gesloten. Dinsdag vond ze al werk. Ze hoeft geen uren meer in de bus te zitten. Ze gaat nu lopend naar haar werk.’

Het wachten is op een reactie van de nieuwe burgemeester, Fernando Haddad, ex-minister van Onderwijs, die door ex-president Lula naar voren is geschoven en deze maand is begonnen. Hij heeft 55.000 nieuwe sociale woningen toegezegd. De vraag is wáár.

In het oude centrum van São Paulo staan 290.000 woningen leeg en 130.000 gezinnen zoeken een huis. Maar de huren zijn schrikbarend hoog. Voor een louche kamertje zonder badkamer wordt rustig driehonderd euro gevraagd. Nelson: ‘Als de gezinnen toegang krijgen tot een betaalbare, centraal gelegen woning, goed onderwijs en gezondheidszorg, dan mag het Instituut Lula hier het museum voor de democratie inrichten.’