Arts op het schavot

Het ministerie van VWS gaat eind dit jaar op een website een zwarte lijst publiceren met artsen en verpleegkundigen die tijdelijk zijn geschorst of niet hun beroep mogen uitoefenen. Het beoogt hiermee te voorkomen dat (tijdelijk) onbevoegde medici stiekem in een ander ziekenhuis aan de slag gaan. Maar dit is een fout middel. Mensen van een specifieke beroepsgroep worden aan de schandpaal genageld en het getuigt niet van vertrouwen in het tuchtcollege.

Als een arts fouten maakt of slecht functioneert, dan wordt hij door de tuchtrechter voor een bepaalde periode (een enkele keer levenslang) onbevoegd verklaard. Dat dit strafsysteem niet waterdicht is komt zo nu en dan pijnlijk aan het licht, zoals bij de chirurg in Emmen die doorging met zijn onkundige maagverkleiningsoperaties met – voorlopig – zes doden tot gevolg. Als zoiets gebeurt is dat ernstig. Het heeft bovendien een negatief effect op het vertrouwen in andere artsen. Om die reden wil de Orde van Medisch Specialisten nu ook graag een lijst opstellen van artsen die niet goed functioneren.
Voor een notoire knoeier die willens en wetens doorgaat, is deze direct toegankelijke informatie voor het publiek misschien nog wel terecht. Maar het pakt tevens funest uit voor artsen die tijdelijk op non-actief zijn gesteld en na het opheffen van hun schorsing weer aan het werk mogen. Staat een naam eenmaal op die lijst, dan zal geen patiënt de neiging hebben het voordeel van de twijfel op zichzelf uit te testen. Daarmee wordt een arts in zijn verdere carrière geschaad. Dit gaat voorbij aan het rechtsbeginsel dat voor iedereen geldt. Bij iedere wetsovertreder is het oordeel aan de (tucht)rechter, en alle plegers van een strafbaar feit verdienen rechtsbescherming.
Er bestaat gelukkig nu ook geen zwartboek op het internet van mensen die ooit in de bak hebben gezeten. Dat geldt voor pedofielen net zo goed als voor dieven. Zij krijgen na het uitzitten van hun straf (of van hun straftaak) van de maatschappij – terecht – een herkansing. Frauderende bankiers en vastgoedontwikkelaars of falende bestuurders komen vaak niet eens voor de rechter. Waarom dan wel een uitzondering maken voor de medische beroepsgroep?
Is dat omdat medische missers zwaarder wegen en het vertrouwen in de arts zo oneindig groot is? Wat wél duidelijk is, is dat het correctiesysteem voor de medische branche niet altijd adequaat functioneert. De tuchtcolleges zijn al langer onderhevig aan kritiek: ze zouden te veel naar binnen gekeerd zijn. Daar zou iets aan gedaan moeten worden. Binnen de medische beroepsgroep wordt ondertussen al langer geëxperimenteerd met een blame free meldingssysteem. Het idee is dat als er ruimte is voor eerlijkheid en openheid dit tot lering kan strekken voor de toekomst. Met een zwarte lijst ga je de verkeerde kant op.