ASIEL ROYALE

Brussel - Asielzoekers in Brussel hebben het zo slecht nog niet. Dat zou je bijna geloven na het nieuws van de laatste weken. Kort geleden namen vier gezinnen hun intrek in het voormalige kantoor van een oud-minister in het centrum van de stad. De koning stelde eerder al twee van zijn appartementen beschikbaar. Een duizendtal woont sinds een half jaar in hotels. Wat willen ze nog meer? Maar nee. De gulle gevers benadrukken eerder een pijnlijke werkelijkheid: de asielopvang in België deugt niet.
De reguliere opvangcentra zitten overvol. De officiële bezettingsgraad bedraagt 109 procent, of achttienduizend mensen. Geschat wordt dat er nog meer dan duizend vluchtelingen op straat leven. Een vijftal ngo’s sloeg eind november nog een heus vluchtelingenkamp op - ‘net zoals we dat doen in gebieden die getroffen zijn door oorlog of natuurrampen’ - in een park aan het Noordstation in Brussel om de situatie onder de aandacht te brengen. 'De vijftig slaapplaatsen in het kamp waren snel bezet’, vertelt Eef Heylighen van Vluchtelingenwerk Vlaanderen, een van de initiatiefnemers. 'We moesten zelfs een dertigtal mensen weigeren.’
De leefomstandigheden in de hotels zijn niet als in het Hilton. Volgens Heylighen zijn ze beneden alle peil. 'Mensen leven er werkelijk opeengepakt. Kamers die bestemd zijn voor twee of maximaal drie personen worden volgepropt met families, of met acht alleenstaande mannen.’ Anders dan in de reguliere opvang krijgen ze daar geen sociale begeleiding, medische bijstand, of een warme maaltijd. In plaats daarvan een dagelijkse maaltijdcheque van zes euro.
Het federale agentschap voor de opvang van asielzoekers, Fedasil, wijt de falende opvang aan de grote stijging van het aantal asielaanvragen in 2009. Dat waren er volgens het agentschap precies 17.186, of veertig procent meer dan in het jaar daarvoor. (In Nederland waren het er 16.160.) Velen wijzen naar de pardonregeling voor mensen zonder papieren vorige zomer, die een aanzuigeffect zou hebben gehad. Alles werd niet geholpen door het maandenlange non-beleid vanwege ruziënde ministers - één een Vlaamse liberaal, de ander een Waalse socialist. Het dossier kwam pas weer in beweging toen ze allebei van baan veranderden.
Hoe nu verder? Volgens de federale ombudsman 'verzuimt België zijn beschermingsplicht en miskent het de fundamentele rechten [van de asielzoekers]’. Het kabinet van de verantwoordelijke staatssecretaris laat weten druk bezig te zijn. In 2010 moeten er vijfduizend nieuwe opvangplaatsen bijkomen. Daarvan zouden er al duizend operationeel zijn. De hotels in Brussel zitten nog vol, maar dat zou komen door de niet aflatende stroom nieuwe aanmeldingen. Nog eens anderhalf duizend nieuwe plaatsen moeten binnenkort gereed zijn.
Tot die tijd blijft het behelpen. Al lijkt het vooral een kwestie van politieke wil. Daags na de stunt van de ngo’s werden plots een kleine duizend opvangplaatsen gevonden.