Austen afschaffen!

In het jubileumnummer van De Groene Amsterdammer heb ik geschreven dat Steve Austen (directeur van de Felix Meritis Foundation) moet worden afgeschaft. Nogal wat lezers hebben me verontrust gebeld en geschreven met de vraag waaróm precies. Ik ben u derhalve een nadere uitleg verschuldigd.

En die krijgt u bij deze. De heer Austen is directeur van een mooi gebouw in Amsterdam, Felix Meritis, beter bekend als het Shaffy Theater, bij de oudere lezers misschien nog bekend als het ‘Kremlin van Amsterdam’, het hoofdkwartier van de Communistische Partij Nederland en haar dagblad De Waarheid. Het gebouw is bijna tweehonderd jaar oud. Er is één zogeheten 'huisbespeler’, Maatschappij Discordia, een klein gezelschap, geleid door Jan Joris Lamers. Die groep wordt nu door Steve Austen het gebouw uit gepest. Dat lijkt een grachtengordelrel. Maar er zit meer aan vast. Steve Austen wil van Felix Meritis een centrum van internationale cultuur maken. Dat is tegenwoordig erg ín. Hij organiseert schimmige congressen, een niet oninteressante (maar voor de deelnemers wel erg dure) zomeruniversiteit. En hij heeft in zijn gebouw nog een paar duistere BV’s en enkele boeiende huurders (zoals Kunstkanaal, een televisiezender die mooie kunstprogramma’s op de lokale netten programmeert). Maar Felix Meritis is primair een theater, met minstens drie fraaie zalen en een niet onaardig lopend theatercafé.
Amsterdamse cultuurpaus Austen is tegelijkertijd huisbaas én hoofdexploitant van het gebouw. De voornaamste reden dat er minstens honderdvijftig avonden per jaar flink wat volk naartoe komt, ligt in de voorstellingen van Maatschappij Discordia (en de groepen jonge theatermakers die dit gezelschap aan zich heeft weten te binden).
Felix Meritis heeft een tekort van zevenhonderdduizend gulden. Steve Austen doet daar luchtig over: als het gebouw in 1998, geheel verbouwd en verspijkerd, weer officieel wordt geopend, loopt hij dat tekort met gemak weer in. Maar ondertussen is hij de publieke functie van het pand danig aan het ondergraven. De ironie van de geschiedenis wil dat er in het nieuwe Kunstenplan voor het eerst sinds jaren weer programmeringsgeld naar Felix Meritis gaat, terwijl de directeur bezig is zijn hoofdbespeler het pand uit te treiteren. Dat gaat via weinig zachtzinnige maatregelen. De medewerkster die was aangetrokken voor het organiseren van de maandelijkse en immer spannende activiteit De Republiek (een coproductie van Felix Meritis en Discordia) is ontslagen. Aan Maatschappij Discordia worden opeens exorbitante huren gevraagd. De medewerkers van de groep, die al zeventien jaar in Felix woont, is de sleutel van de voordeur ontnomen, zodat ze alleen tijdens kantooruren naar binnen kunnen. Hun ambitieuze project De Cineac kan niet doorgaan. Dit plan hield in dat dit najaar een soort non-stop voorstellingenreeks werd georganiseerd. Een goedlopende voorstelling in bijvoorbeeld theater Frascati zou moeiteloos een langere serie kunnen krijgen, omdat de daarop geplande productie naar Felix Meritis kon verhuizen. Vice versa.
Discordia zou ook recent repertoire kunnen hernemen, zoals hun prachtige versies van Tsjechovs De kersentuin en Thomas Bernhards Heldenplatz. Gaat allemaal niet door. Omdat Austen het tegenhoudt. Terwijl hij naar buiten toe hypocriet laat weten dat het toch zo jammer is dat Discordia het in 'zijn’ Felix Meritis voor gezien houdt. Austens linkerhand weet zogenaamd niet wat zijn rechterhand doet.
Gecommuniceerd wordt uitsluitend via aangetekende brieven. Waarin Austen Discordia meedeelt dat voorwerpen die te lang op de gang staan worden verwijderd. Hij kan zijn gang gaan, hij heeft invloedrijke vriendjes, ook bij de pers, waar Pieter Kottman in NRC Handelsblad zijn loopgravenoorlog tegen Discordia en Jan Joris Lamers voortzet door de Felix Meritis-dikkedeur ongeclausuleerd gelijk te geven. Maar Austen hééft geen gelijk. Midden in een periode van het Kunstenplan stelt hij opeens nieuwe en onaanvaardbare voorwaarden aan de bij hem inwonende theatermakers. Dat heet in de officiële terminologie: onbehoorlijk bestuur. En daarom, geachte lezer, dient de heer Steve Austen te worden afgeschaft.