Australië geeft Obama raad over wapens

Sydney – In 1996 schoot een gestoorde twintiger in Tasmanië 35 mensen dood. Dat deed hij met een half-automatisch geweer dat hij gekocht had via een advertentie uit de krant. John Howard, een van de meest conservatieve en langst zittende premiers van Australië, besloot op dat moment tot inperking van het wapenbezit. Hoewel een grote meerderheid van de Australische bevolking de maatregelen steunde, was er venijnig verzet op het platteland, onder meer opgestookt door de Amerikaanse National Rifle Association. Australië’s staten voerden uiteindelijk een verbod in op de verkoop van (half-)automatische wapens en 650.000 ervan werden federaal opgekocht en vernietigd. Iets meer dan vijf procent van de Australische bevolking heeft nu nog een jachtvergunning en Howard beschrijft de episode in zijn biografie als een van zijn grootste ­triomfen. Afgelopen week publiceerde The New York Times een stuk van zijn hand waarin hij de Australische situatie spiegelt aan de Amerikaanse.

‘Onze uitdagingen waren anders dan die van Amerika’, schrijft Howard. ‘Australië is nog sterker geürbaniseerd, zo’ n zestig procent van onze bevolking woont in grote steden. Onze wapenlobby is ook niet zo rijk en machtig als de [nra] in de VS. We hebben ook geen grondwettelijk recht op wapenbezit. (De Britten hebben ons immers vreedzaam zelfstandigheid verleend – de VS hebben ervoor moeten vechten.)’

Die sociale en politieke verschillen zijn groot en Howards argumenten dat zelfmoorden met vuurwapens na 1996 met driekwart zijn afgenomen en dat er in Australië geen massale schietpartijen meer zijn geweest zullen geharde nra-leden niet bereiken. Maar dat het Australische voorbeeld enig gewicht zal hebben in de Amerikaanse discussie is niet ondenkbaar, want Howard is niet de eerste rechtse Australiër die zich in het wapendebat mengt. Na het bloedbad in Newtown verstuurde Rupert Murdoch een tweet: ‘Wanneer zullen politici de moed vinden om automatische wapens te verbieden, net als in Oz na een vergelijkbaar drama?’ Een voor­malige Australische oppositieleider en partijgenoot van Howard antwoordde droogjes dat zijn Fox News daar dan wel eens een campagne aan zou kunnen wijden. De populistische nieuwszender lijkt vooralsnog verward over de te nemen richting. Maar mochten Murdochs media president Obama’s voorstellen voor de inperking van het Amerikaanse wapenbezit omarmen, dan is een zeventien jaar oude schietpartij in een uithoek van Australië een van de aanleidingen.