Australische broedermoord

Canberra - Nog geen twee maanden geleden schoof de Labor-partij, die in Australië de regeringsmacht heeft, haar eigen premier Kevin Rudd aan de kant. Hij zou de grip op het regeringsbeleid, en vooral op de opiniepeilingen, zijn verloren. Nu lijkt die politieke broedermoord Labor de overwinning bij de verkiezingen van komende zaterdag te kunnen kosten.
Het was eind juni een beschamende vertoning toen vice-premier Julia Gillard, gesteund door een meerderheid van de Labor-parlementariërs, zich een paar dagen voor het winterreces plots kandidaat stelde voor het partijleiderschap. Binnen 24 uur hield Kevin Rudd sniffend een afscheidsrede, omringd door zijn gezin, en de volgende dag zat hij tijdens het vragenuur wat beteuterd op de backbench tussen de overige Kamerleden.
Een bevredigende politieke verklaring voor die demotie was er niet. Ja, er was een impasse ontstaan met de mijnbouwlobby over een nieuwe mijnbouwbelasting, maar een meerderheid van de Labor-stemmers én Gillard steunden het wetsvoorstel van Rudd. Onder de premier was een aantal groots aangekondigde beleidsprojecten geflopt, maar Gillard was bij al die gevallen nauw betrokken geweest. En de opiniepeilingen: die vielen voor het eerst in het voordeel van de oppositie uit, maar het offeren van een zittende premier is wel een heel kordate remedie. Zowel in Canberra als in het buitenland waren de reacties verward. Kranten meldden dat een geschokte Barack Obama eerst Rudd belde voordat hij diens opvolger feliciteerde.
Toen Gillard eind juli verkiezingen uitschreef, bleef Kevin Rudd maar al te aanwezig in de campagne. De media zwermden naar iedere gelegenheid om eenzame-Kevin-plaatjes te schieten. Rudd op een lege eerste rij bij een partijbijeenkomst in zijn kiesdistrict. Rudd die zonder begeleiding aankomt bij de VN in New York, lobbyend voor een baan. Ondertussen lekte het ene na het andere beschadigende bericht over de nieuwe premier uit het kabinet en de oppositie had goud in handen met de slogan: ‘Waarom zou u Julia Gillard vertrouwen als zelfs Kevin Rudd dat niet kon?’
Even na de machtswisseling leefde Labor in de opiniepeilingen op, maar een paar weken voor de stembusgang was Labor terug op het niveau van voor de coup. In een poging de Rudd-factor in de campagne te minimaliseren zocht Gillard publiekelijk toenadering tot de man die zij een paar weken daarvoor nog met een paleiscoup had geveld. Dat leverde bizarre beelden op van een strak geregisseerd campagneoverleg tussen Gillard en Rudd in diens thuisstaat Queensland. 'Rudd redt Gillard’ schreven de kranten, terwijl zijn lage approval ratings in Queensland in juni nog de reden waren voor zijn onttroning.
Een paar dagen voor de verkiezingen ligt Labor nipt voor in de peilingen, het lekken uit het kabinet is gestopt en Rudd schaart zich in campagneoptredens achter Gillard. De pacificatie volgde kort op Rudds herstel van een operatie die hem een paar dagen aan het oog van de media onttrok. Terwijl alom gespeculeerd werd dat hij de bron zou zijn van de gelekte informatie over Gillard moest hij zich laten opnemen voor het verwijderen van zijn galblaas. Helemaal poëzieloze tijden zijn het niet.