Australische inlichtingendienst krijgt vage bevoegdheden

Canberra – Op enige afstand van een kunstmatig meer in het stadshart van Canberra staat het hoofdkantoor van Australië’s binnenlandse inlichtingendienst, de Australian Security Intelligence Organisation (asio). Een aanpalend glimmend nieuw kantoor is ongeveer een jaar na de officiële opening nog grotendeels ongebruikt.

Het verhaal gaat dat een Chinese aannemer bouwplannen van de geheime vloerindeling van het gebouw heeft doorgespeeld. De problemen rond asio’s nieuwbouw kwamen in een periode waarin toch al veel tegen zat.

De nsa-onthullingen van Edward Snowden hadden ook direct betrekking op Australië’s inlichtingendienst. asio en Australië’s overige diensten bleken in nauw contact te staan met Amerikaanse collega’s. Niet alleen Australië’s ligging ten opzichte van China en voorheen de Sovjet-Unie betekent dat de samenwerking altijd al groot was, maar Britten en Amerikanen zetten asio na de Tweede Wereldoorlog actief als zusterorganisatie op. De verwevenheid met de VS bleek oorspronkelijk zelfs uit de naam: ‘organization’, op zijn Amerikaans gespeld met een ‘z’ in plaats van op z’n Australisch-Engels met een ‘s’.

Na publieke onrust evalueerde een parlementaire commissie asio’s bevoegdheden en kwam met een lange lijst aanbevelingen. Een deel daarvan is opgenomen in een nieuw amendement op de wet voor de inlichtingendiensten, dat de verantwoordelijke minister onlangs heeft voorgesteld. Dat amendement stuitte een tweetal juristen van de Universiteit van New South Wales tegen de borst. De vraag rijst ‘of het parlement ook maar iets geleerd heeft van twaalf jaar wetgeving tegen terrorrisme’, schreven zij op opiniesite Inside Story. Ja, het voorstel neemt zo’n veertig aanbevelingen in enige vorm over, maar die hoeveelheid verbloemt dat asio’s bevoegdheden danig worden uitgebreid, toezicht wordt versoepeld en straffen voor klokkenluiders onwaarschijnlijk streng worden.

Wat vooral zorgen baart, schrijven de juristen, is de vage taal van het amendement. Zo mag asio na het verkrijgen van een bevoegdheid van het doorzoeken van een enkele computer ook alle andere computers binnen een netwerk doorzoeken. De term ‘computernetwerk’ is niet gedefinieerd, en kan dus slaan op bijvoorbeeld iedere computer binnen dezelfde universiteit of instelling, maar in principe ook elke computer die op internet is aangesloten.

De oorlogszuchtige taal in reactie op de Oekraïense vliegtuigramp van Australië’s mentaal wat paleolithische premier Tony Abbott werd zelfs in gematigd progressieve media met instemming ontvangen. Het is een cynische conclusie voor de critici van asio, maar publiek of politiek debat zal bevoegdheidsuitbreidingen nu niet in de weg staan. Nu dat kantoor nog af.