Economie

Babyboomers als slachtoffers

Zomaar twee koppen uit de kranten van vorige week. ‘Babyboomer was geen profiteur’, en: 'Traag beleid spaart babyboomer’. Beide stukken rapporteerden over een recente studie van het CPB over de netto baten van de verzorgingsstaat voor verschillende generaties. Het Financieele Dagblad meldde onder de eerste kop dat de cohorten geboren tussen 1960 en 1990 het meeste profijt hebben gehad van de verzorgingsstaat. De huidige dertigers en veertigers ontvangen jaarlijks netto tweeduizend euro van de overheid, tegen nul euro voor wie in 1946 is geboren en 750 euro voor wie nu ter wereld komt. Oftewel, de grootste profiteurs zijn niet die vervloekte babyboomers, maar de dertigers en veertigers die bekendstaan als de 'verloren generatie’.
De redenering erachter gaat als volgt: na de Tweede Wereldoorlog was er nauwelijks staat waardoor de babyboomers voor hun bijdrage aan de wederopbouw relatief weinig terug hebben gekregen.
Veel zwoegen, weinig genieten, dat werk. Daarentegen nam na de jaren zestig de snoepwinkel van de staat sterk toe. En daarvan hebben vooral de huidige dertigers en veertigers geprofiteerd. Via genereuze uitkeringen en breed toegankelijk hoger onderwijs. Met als gevolg een neutraal saldo voor de babyboomers, een hoog positief saldo voor de verloren generatie en een matig positief saldo voor de Niks- en Einstein-generaties.
NRC Handelsblad haalde er iets anders uit. Namelijk hoe later de verhoging van de ingangsleeftijd van de AOW ingaat, hoe meer de babyboomers worden gespaard. Door de verhoging van de AOW-leeftijd pas in 2015 te laten ingaan worden de cohorten van voor 1950 ontzien. Wie kiest voor een verhoging vanaf 2020, zoals CDA, PvdA en de sociale partners doen, spaart zelfs iedereen die voor 1955 is geboren. De kosten voor de cohorten daar achter zijn aanzienlijk. Volgens CPB-berekeningen kost deze maatregel 55-minners rond de zeshonderd euro per jaar, tegen tweehonderd euro per jaar voor de cohorten die vanaf 2010 ter wereld komen. De subtekst is duidelijk: dertigers en veertigers moeten niet zeiken. Als puntje bij paaltje komt is ook na het vrijwaren van de babyboomers van de vergrijzingstaks het staatssaldo voor de verloren generatie positief: tweeduizend euro min zeshonderd maakt nog altijd plus 1400. Oftewel, het kan wel een toontje lager met het bashen van de babyboomers.
Heeft het CPB gelijk? Wel als je simpelweg kijkt naar het directe profijt dat verschillende generaties hebben van de toch al veel te veel herverdelende Nederlandse staat. Niet als je ook kijkt naar indirecte staatseffecten. Per slot van rekening gaat de staat in Nederland niet alleen over onderwijs, uitkeringen en subsidies maar ook over de inrichting van woningmarkten, arbeidsmarkten, financiële markten en al die andere arrangementen die de levenskansen van individuen, huishoudens en generaties bepalen.
Het toeval wil dat in dezelfde week waarin het CPB zijn pleidooi voor een oneerlijke verdeling van de AOW-kosten presenteerde, het CBS eveneens met een vergrijzingsstudie kwam. Daarin heel andere conclusies. Onder de titel 'Welvarende babyboomers’ kwam het CBS met een overzicht van de sociaal-economische situatie van de generatie tussen de vijftig en 65 jaar. De conclusies liegen er niet om. Babyboomers zijn oververtegenwoordigd in de inkomensgroepen met de hoogste besteedbare inkomens; beslaan bijna de helft van de huishoudens met een hoog vermogen; bezitten in ruim zestig procent van de gevallen een (afbetaald) eigen huis; en besteden buitenproportioneel veel aan koken, reizen, ontspanning en tuinieren.
Het beeld dat het CBS oproept van babyboomers staat haaks op dat van het CPB. Verwende kwasten in het ene geval. Slachtoffers van de wederopbouw in het tweede geval. Wie heeft het bij het juiste eind? Een beetje 55-minner weet het antwoord. In onderwijs, omroep, journalistiek, bestuur en politiek worden de bestuursposten nog altijd bemenst door de meest onuitstaanbare generatie uit de geschiedenis. Met steun van het CPB kunnen zij zich nu ook nog eens fijn wentelen in hun slachtofferschap. Hoezo is het CPB neutraal? Wat mij betreft mag de fik erin.
Als u dit leest komt alles wat u ooit over de verkiezingen van 2010 had willen weten al lang uw neus uit. Mijn stemadvies is dan ook als bedorven mosterd na een gore maaltijd: stem niet op CDA en PvdA! Beide partijen leggen de vergrijzingsrekening eenzijdig bij de verloren generatie. Stem ook niet op SP, PVV en TON. Die doen stomweg alsof er geen vergrijzingsprobleem bestaat. Hou je VVD, D66, ChristenUnie, Partij voor de Dieren en GroenLinks over. Dat zijn de enige partijen die de vergrijzingskosten eerlijk over de generaties willen verdelen door de vergrijzingstaks terstond te willen invoeren. Ben benieuwd of jullie dat in de smiezen hadden.