Hoofdcommentaar

Balinese maskers

reageer online

Het wordt dit jaar geen fijne Kerst voor klimaatactivisten. Terwijl de ijskap op de Zuidpool gestaag blijft groeien en de sneeuwval in Tirol recordhoogten bereikt, legt de rechter de verspreiding van Al Gores klimaatfilm An Inconvenient Truth op Britse scholen aan banden omdat hij meer dan tien grove fouten bevat. En nu dreigt de internationale klimaattop in Indonesië ook nog te mislukken.

Meer dan tienduizend politici, ambtenaren, lobbyisten en activisten beraadslagen deze week op het zonnige eiland Bali over ‘noodmaatregelen’ om een ‘catastrofale opwarming’ van de aarde te voorkomen, zoals een inleider het verwoordde. Deze United Nations Climate Change Conference moet uitmonden in een vervolg op het verdrag van Kyoto. De top wordt dan ook bijgewoond door diplomatieke vertegenwoordigers van bijna alle 180 lidstaten van de VN die het raamverdrag voor ‘Kyoto’ hebben ondertekend. Let wel: niet het Kyoto-verdrag van 1997, maar het raamverdrag van 1994. Dat raamverdrag regelt de organisatie van conferenties als die op Bali.

Welnu, organisatorisch is de conferentie beslist geslaagd. Ngura Rai, het internationale vliegveld van Bali, was dagenlang verstopt door privé-jets. De luxehotels langs de kust zijn volgeboekt en de aanwezigheid van Leonardo DiCaprio en Amerika’s grootste Hummerhufter Arnold Schwarzenegger maakt het feest compleet. De Britse Telegraph becijfert de totale CO2-emissie van het gezelschap op honderdduizend ton, evenveel als de jaarlijkse uitstoot van een klein land. Volgens de Kyoto-norm moet die uitstoot worden gecompenseerd door de aanplant van 130.000 bomen, maar die norm geldt alleen voor stervelingen. De Indonesische regering zal hoogstens een kleine, symbolische aanplant organiseren in de marge van de conferentie. Overigens zijn wetenschappers alweer van zulke berekeningen teruggekomen, aangezien bomen en planten, anders dan tot voor kort werd aangenomen, het broeikasgas methaan blijken te produceren. Dit verklaart wellicht de vondst van methaan in oudere ijslagen, met als gevolg dat menig klimaatmodel na de Kerst ook nog op de schop moet. Het eigenlijke verdrag van Kyoto is een mislukking. Weliswaar is de wereldwijde uitstoot van kooldioxide sinds 1990 met twaalf procent afgenomen, zoals de verdragsorganisatie meldt, maar die afname komt geheel voor rekening van de ineenstorting van de Sovjet-Unie in 1991, waardoor tal van zwaar vervuilende industrieën in Oost-Europa noodgedwongen sloten. De overgebleven Oost-Europese fabrieken kunnen nu naar hartelust vervuilen, omdat hun land toch ver onder de Kyoto-norm blijft. Daarentegen hebben de grootste vervuilers (China, India en de Verenigde Staten) het verdrag niet ondertekend, terwijl de voornaamste ondertekenaars (de Europese Unie, Canada, Nieuw-Zeeland en Japan) hun kooldioxide-uitstoot niet hebben teruggedrongen. De Canadese uitstoot steeg met 27 procent, de Spaanse met 61 procent.

Alleen de Britten hebben sinds 1990 hun CO2-emissie ogenschijnlijk met vijftien procent teruggedrongen. Dat gebeurde vooral door het (om economische redenen) sluiten van kolencentrales en door het verplaatsen van vervuilende industrieën naar andere landen. Bovendien blijkt de Britse regering de CO2-emissie van haar nationale transportsector niet mee te nemen in de berekeningen. Minister-president Gordon Brown claimt intussen wel voor zijn land de rol van ‘wereldleider’ in klimaatkwesties. Als de Chinezen zoiets zouden flikken, bijvoorbeeld door de ‘huiselijke’ CO2-uitstoot van hun één miljard houtskoolkomfoortjes niet mee te rekenen, zouden ze in één klap het wereldklimaat kunnen ‘redden’.

In de eerste week van de conferentie kwam het voetvolk aan het woord. Sprekers van ngo’s, milieuambtenaren en activisten waren quasi-unaniem in hun oproep tot een ‘Derde Wereldoorlog tegen de broeikasgassen’, ook al wezen ze afwisselend grootgrondbezitters, éénoudergezinnen en plastic boterhamzakjes als de grote vijand aan. Maar deze week komen de betrokken ministers van de voornaamste deelnemende landen naar Bali. Die hebben grotemensenagenda’s bij zich en hun belangentegenstellingen zijn onoverbrugbaar.

De Europese landen streven naar een ‘versterkt’ Kyoto-verdrag, waaraan ditmaal behalve de Verenigde Staten ook de ontwikkelingslanden deelnemen, met name China, India en andere Aziatische landen waarvan Europa toenemende concurrentie ondervindt. Het verbeterde verdrag moet de CO2 -emissies per land enerzijds zwaarder belasten en anderzijds gemakkelijker verhandelbaar maken. Zodoende kunnen industrieën in Europa hun uitstoot (blijven) afkopen, terwijl China, India en andere opkomende industrielanden vervuilende fabrieken zullen moeten gaan sluiten. Een Balinees masker, zo onbeholpen dat je er alleen maar om kunt lachen.

Dan zijn de Amerikanen een stuk eerlijker. Ze staan aan het hoofd van de machtigste economie ter wereld en dat houden ze graag zo. Ze tonen nauwelijks belangstelling voor ‘Bali’ en president Bush heeft al een uitnodiging aan de negen grootste industrielanden doen uitgaan voor een eigen, besloten conferentie over ‘vrijwillige’ emissiebeperking. De strategie van de Chinezen, die naar verwachting in 2009 met hun nationale CO2-uitstoot die van de Amerikanen zullen overtreffen, bestaat erin de westerse multinationals in China de schuld te geven van hun explosief stijgende emissieniveau. Peking ontkent gewoon zijn vervuiling, hetgeen een radicale variant van de Britse ‘emissiereductie’ mag heten.

Veel zogenaamd welwillende landen hebben evenmin baat bij serieuze maatregelen. Ze laten de sabotage echter aan de Amerikanen en Chinezen over. Uit uitgelekte documenten van de Canadese delegatie blijkt bijvoorbeeld dat deze ‘absolute, bindende reducties voor alle CO2-producerende landen’ zal eisen, maar uitgerekend voor Canada zelf een uitzondering zal verlangen, gezien zijn ‘bijzondere nationale omstandigheden’. Het is een benadering die de Amerikanen of Chinezen met geen mogelijkheid zal kunnen overhalen om zelfs maar een intentieverklaring te ondertekenen. Laat staan Indiërs, Malinezen of Peruvianen. Die zijn wel arm, maar niet gek.