Bam! Bam!

Potchefstroom - ‘Sjoe, daai vrouw is moerse kwaad’, zei een toeschouwer na het bijwonen van Die kortstondige raklewe van Anastasia W. Het stuk, een soort totaaltheater met toneel, wild uiteenlopende muziekstijlen, rappers en animatie, is geschreven door Marlene van Niekerk en beleefde zijn première tijdens de dertiende editie van het Aardklop festival dat deze maand in Potchefstroom werd gehouden.
In Anastasia gaan alle remmen los. Er wordt bijna twee uur lang gevloekt, geneukt, gezopen, geschreeuwd, gehuild en gemoord. Er was blasfemie. Er waren doodskisten in alle maten. Mensen liep voortijdig weg. Het stuk kostte vijftigduizend euro om te maken. En het won twee van de belangrijkste prijzen van het festival. Voorwaar geen slecht resultaat.
De subtiliteiten van Anastasia kwamen niet geheel uit de verf, mede omdat de tekst vanwege matig geluid en veel Kaaps kleurlingendialect soms niet te volgen was. Daar moest je het tekstboekje voor lezen dat na afloop voor een euro werd verkocht. Het stuk, vertelde Van Niekerk later, was geïnspireerd door krantenberichten over het nooit aflatende geweld in Zuid-Afrika, waar kinderen van zes met een loden pijp worden doodgeslagen. 'Het gaat over de volledige afstomping van alles wat weerloos is. Ook in onszelf’, aldus Van Niekerk.
En dat zouden we weten. De afstomping werd er met een heipaal in geramd. Bam! Bam! Alsof Rotterdam zich nog in de wederopbouwfase bevond. Bam! Genoeg! Nu weten we het wel! Bam! Bam! Nooit genoeg!
Het opmerkelijke was dat een paar kilometer verderop, aan de andere kant van het spoor, de extreem-rechtse Afrikaner Weerstandsbeweging (AWB) Aardklop had aangegrepen om zichzelf na de moord op leider Eugène Terre'Blanche weer eens in de schijnwerpers te zetten en geld in te zamelen voor de wegetterende zaak van een blanke volksstaat. Daar, op de hoek van Goudstraat en Dr. Albert Luthulilaan, met fascistische vlaggen in de tuin en als opzichter een stuurse jonge vrouw in camouflagekleding, was een woonhuis ingericht als 'kunstuitstalling’.
De kunst? Een lege woonkamer, geheel behangen met fotokopieën van misdaadverhalen uit het dagblad Beeld. Een eindeloze (zo'n vierhonderd kopieën) opsomming van ellende. Moorden op boeren, marteling van bejaarden, meer moorden, incompetente, corrupte politie. En ook nog een zijkamer die niet door kinderen van onder de achttien betreden mocht worden met misselijkmakende, haast pornografische beelden van die gruwelen, geplukt van het internet. Bam! Genoeg! Nee! Nooit genoeg! Bam! Bam!
Natuurlijk gaat het bij de AWB alleen om moorden op blanken en misdadige zwarten. De luidkeels uitgedragen boodschap was: apartheid was nog niet zo slecht. En natuurlijk gaat Van Niekerk een stuk intelligenter, veelzijdiger en intellectueler te werk. Maar toch, een opmerkelijk geval van twee zielen, één gedachte. Bam! Bam!