Barbaarse omgeving

CANBERRA – Een vier dagen oude baby die bij de moeder is weggehaald, rijt oude wonden open in Australië. Anderhalf jaar na de officiële excuses van premier Kevin Rudd over een van de grootste schandvlekken uit de Australische geschiedenis, laait het debat over de ‘Gestolen Generaties’ even hoog op als tevoren.
In mei vertelde een leerling aan de dorpsschool van Lightning Ridge aan haar leraar dat ze door haar vader geslagen is. Ze woont in een kleine, buiten Lightning Ridge gelegen Aboriginalgemeenschap, in een van de meest verarmde streken van de Australische deelstaat New South Wales.

Nadat de leraar het voorval meldt aan de kinderbescherming, stuurt die een medewerker naar het gezin voor een kort bezoek, waarna het meisje en haar vier broertjes en zusjes uit huis worden geplaatst. Toen de moeder onlangs beviel van een zesde kind werd ook die, vier dagen na de geboorte, bij een pleeggezin ondergebracht.
Het geval staat niet op zichzelf: in augustus werd bekend dat er maar liefst veertig soortgelijke zaken in en rond Lightining Ridge zijn aangemeld bij de Nationale Ombudsman. In verschillende Australische media zijn de gebeurtenissen omschreven als een moderne versie van de Gestolen Generaties, de praktijk waarbij voornamelijk in de eerste helft van de twintigste eeuw kinderen uit Aboriginal- of gemengde gezinnen werden geplaatst en bij blanke ouders of in weeshuizen werden ondergebracht.
Critici zien een directe lijn van uithuisplaatsingen als die in Lightning Ridge en de motivatie van vroegere Australische regeringen om Aboriginal-kinderen uit hun ‘barbaarse’ omgeving te halen. “Ze halen baby’s bij hun moeder vandaan omdat de manier waarop ze leven ze niet bevalt”, zegt gemeenschapswerker Vaughan Bryer in dagblad The Australian. ,,Dat is dezelfde reden waarom de vorige Gestolen Generaties werden weggegehaald.” Ook andere aboriginalorganisaties zien in de huidige ijver over hygiëne en levensomstandigheden in Aboriginalgemeenschappen het oude doel om halfbloedkinderen te ‘civiliseren’.
Niettemin zijn er weinig mensen die ontkennen dat deze onderwerpen om aandacht schreeuwen. Statistieken geven een consistent somber beeld van Aboriginal-Australiërs als het gaat om levensverwachting, drugsverslaving en deelname aan geweldsdelicten. Maar de aanpak ervan verhit de gemoederen enorm.
Vorige maand trad nog een Aboriginalminister uit Northern Territory (NT), de deelstaat met het hoogste percentage Aborigines, af uit onvrede over het gevoerde beleid ten aanzien van de Aboriginalbevolking. In Northern Territory wordt sinds 2007 een grootschalig interventieprogramma uitgevoerd in Aboriginalgemeenschappen met als doel schooluitval, werkloosheid en armoede terug te dringen. Die interventie volgde op een schokkend rapport over wijdverbreid kindermisbruik in de Aboriginalgemeenschappen, hoewel prominente tegenstanders van de interventie het rapport klassificeerden als broddelwerk. Inmiddels lijkt geen van de doelen te worden gehaald en de deelstaatregering moest onlangs toegeven dat het budget voor de bouw en renovatie van Aboriginal-woningen al grotendeels was opgegaan aan consultants en onderzoek, nog voor er met bouwen is begonnen.
Op nationale schaal maken kinderen van Aboriginal-origine een kwart uit van alle pleegkinderen, terwijl zij minder dan 4,5% van de bevolking uitmaken. Voor gezinnen als die in Lightning Ridge leidt dat tot het cynische beeld dat de autoriteiten die de levensomstandigheden in de Aboriginalgemeenschappen niet kunnen verbeteren diezelfde levensomstandigheden gebruiken als excuus om kinderen weg te halen. In die optiek is er in de afgelopen eeuw weinig veranderd.