Barend & Barend

Barend & Barend

JSF heet de nieuwe straaljager. Nu nog vliegen we in de F16, maar in 2010 gaan ook wij over op de Joint Strike Fighter, zeker als het ligt aan Agnes van Ardenne, defensiewoordvoerder van het cda in de Tweede Kamer. Uitgaande van de besluitvorming in 1975 hield ze onlangs in de Volkskrant een warm pleidooi voor de jsf. In 1975 moest de toenmalige minister van Defensie in het kabinet-Den Uyl, Henk Vredeling, de opvolger van de Starfighter kiezen. Het ging om vier types: de Cobra, de Viggin, de Mirage en de F16. Van Ardenne denkt dat Vredeling destijds alleen is gezwicht voor het argument van de prijs-kwaliteit-verhouding.

Dat argument speelde zeker mee, maar er was meer, iets typisch des Vredelings. Vredeling had een lichte, politieke voorkeur voor de Franse, dus Europese Mirage.

Hieruit blijkt al dat er meer was dan alleen het kille argument van prijs-kwaliteit. Waarom dan toch de F16? Toen Israël in 1973 de Jom Kipoer-oorlog dreigde te verliezen en de inwoners in zee dreigden te worden gejaagd — het ultieme doel van de Arabische wereld — stuurde Vredeling zonder overleg al het wapentuig waar eerste minister Golda Meir van Israël om vroeg. Israël «won» de Jom Kipoer-oorlog in oktober 1973, mede dankzij de «clandestiene» steun van Vredeling.

Twee jaar later moest Nederland als eerste van de vier zogenaamde kleine landen België, Denemarken, Nederland en Noorwegen een beslissing nemen over een nieuwe straaljager voor de luchtmacht. Aan Vredeling waren de snoepreisjes naar fabrieken niet besteed. Ze konden hem van alles wijsmaken, opperde hij eens twee jaar geleden. Dus belde hij met een lid van de socialistische zusterpartij in Israël, naar de toenmalige minister van Defensie, Simon Peres, en vroeg om een wederdienst, om een gesprek met een hoge luchtmachtdeskundige ergens op een geheime plek in Parijs. Peres wist niet hoe snel hij ja moest zeggen. In Parijs zei Vredeling dat hij naar de Mirage neigde en dat de Nederlandse luchtmacht een voorkeur had voor de F16. «Jullie hebben onlangs echt oorlog gevoerd met beide toestellen, welke is het beste?» vroeg Vredeling aan zijn Israëlische gesprekspartner. Romantisch gezegd kwamen we zo aan de F16.