‘bauhaus is a bore’

Op een steenworp afstand van Viktor IV’s voormalige woonboot, de Berendina Fennegina, zijn de overblijfselen van een artistieke nalatenschap aan de muur gehangen. Dat wil zeggen: in de gang van het Holland Experience-gebouw, waar toeristen hun unieke ‘hollandervaring’ kunnen beleven. Het lijkt een bizarre plek voor een kunsttentoonstelling. ‘Maar’, zei Walter Carl Gluck (New York 1929) eens, ‘ik maak geen kunst, ik schrijf, filosofeer, communiceer via voorwerpen en zet mijn gedachten op papier.’

Gluck, beter bekend als Viktor IV, Bulgar Finn of Jack Sun, maakte van zijn leven een kunstwerk. Geïnspireerd door Anton Heyboer, die hij eens in opdracht fotografeerde (Gluck werkte aanvankelijk als internationaal succesvol reportagefotograaf), besloot hij zijn camera aan de wilgen te hangen en zich toe te leggen op het recyclen van gevonden materialen. ‘Second quality is best quality’, was een van zijn statements. Viktor IV schepte drijfhout uit de Amstel, liet het drogen en schilderde er zijn 'icons’ op - een persoonlijk commentaar op gebeurtenissen in de jaren zestig en zeventig en uitdrukking van Glucks optimistische levensfilosofieën.
Amsterdam was toen Magisch Centrum, waar bloemenkinderen bongo spelend door de straten trokken, in het openbaar de vrije liefde bedreven en trippend van de Dam werden geveegd door het Korps Mariniers - om een paar hoogtepunten te noemen. Love, peace & happiness voor iedereen; toeristen zagen in de karakteristieke Viktor IV (’s zomers en ’s winters blootsvoets, weelderige zeebonkenbaard) op zijn uitbundig uitdijende schip met op jerrycans drijvende vlotten vol kippen, eenden en katten, de verpersoonlijking van deze levensstijl en noemden hem King of the hippies. Hij haatte deze benaming naar verluidt, maar was exhibitionistisch genoeg om zich alle aandacht te laten welgevallen. Beroemd geworden om de verkeerde redenen: een lot dat voor een kunstenaar altijd nog beter te dragen valt dan een leven in anonimiteit.
Wat resteert er nu, meer dan tien jaar na zijn overlijden (Viktor IV verdronk in 1986 tijdens herstelwerkzaamheden aan zijn vlotten in de Amstel) van dit eigenzinnige fenomeen? Of liever: redt zijn werk, verbonden als het is met een Amsterdams-anarchistische levensstijl, het wel als losstaande kunst?
Dat blijkt aardig mee te vallen. Niet voor niets werden de iconen en bestempelde logboekbladen in de jaren zestig al opgemerkt door New Yorkse galeriehouders en Stedelijk Museum-directeur Sandberg.
De droomachtige, in schetsmatig-naïeve stijl beschilderde panelen van wrakhout, zwaar gevernist, verraden een goed gevoel voor compositie en koloriet - zoals dat altijd zo mooi heet in kunstrecensies. Voeg daarbij de met losse, krabbelige tekeningen voorziene bladen van de logboeken, voorzien van kernachtige uitspraken ('Death is not efficient’, 'A deeper bath in the sea of life’, 'Bauhaus is a bore’) en het wordt duidelijk dat Viktor IV’s werk de tand des tijds wel zal doorstaan. Zelfs - of misschien wel juist - als het wordt getoond in de gang van het Holland Experience-gebouw naast een replica van een hoerensteegje op de Amsterdamse Wallen met rood oplichtende uithangbordjes als 'Thai Massage’ en 'Non Stop Sex Cinema!’
Om nog maar te zwijgen van de drie paar klompen, keurig gerangschikt op een kokosmatje achter de tentoonstellingswand. Een laatste aansporing aan de aan gene zijde verblijvende kunstenaar om zijn blote voeten nu toch eindelijk in degelijk Hollands schoeisel te hullen?

  • Het dier als metafoor in de internationale kunst van nu is de wat ronkende titel voor een bijzondere tentoonstelling met het thema 'dier’ als uitgangspunt. Werk van achttien kunstenaars onder wie Joseph Beuys, Wim T. Schippers en Seymour Likely. De Zonnehof Amersfoort, Centrum voor Moderne Kunst, Zonnehof 8 Amersfoort. Tot en met 4 oktober, inlichtingen: 033-4633034.
  • Cataract. Wij zijn in de wereld gevogeld, maar kunnen niet vliegen. Artistiek leider van De Trust Theu Boermans stelde een tentoonstelling samen rond het begrip 'het offer’. Werk van o.a. Rineke Dijkstra, Hermann Nitsch, Chapman Brothers en Marc Mulders. Stadsgalerij Heerlen, Raadhuisplein 19, Heerlen. Tot en met 13 september, open: dinsdag tot en met vrijdag, 11.00-17.00 uur, weekends vanaf 14.00 uur.