Beeldenstorm dreigt in Zuid-Afrika

Kaapstad – Arme Cecil John Rhodes. De negentiende-eeuwse Engelse zakenman/politicus die op zeventienjarige leeftijd voor het eerst voet op Afrikaanse bodem zette om twintig jaar later premier van de Kaap Kolonie te worden, dreigt bij het koloniale afval te belanden.

De namen van de naar hem vernoemde landen zijn al lang geleden veranderd in Zimbabwe en Zambia. Hoe lang Rhodes University in Grahamstown nog bestaat is de vraag.

De anti-Rhodes-hetze begon een paar weken geleden toen studenten van de University of Cape Town (uct) het beeld van Rhodes bij de ingang van de universiteit met stront besmeurden en eisten dat deze herinnering aan Europese uitbuiting zou verdwijnen. Ze waren het ‘eurocentrisch onderwijs’ dat de op een stoel gezeten Rhodes in hun ogen symboliseert spuugzat. De stront zorgde ervoor dat #RhodesMustFall het landelijke nieuws haalde, waarna de discussie losbarstte. Het ging er emotioneel aan toe op de campus van Zuid-Afrika’s hoogst aangeschreven universiteit, met tegenstanders van de versteende Rhodes veruit in de meerderheid.

Dat het beeld er al 81 jaar staat en dat de uct zonder Rhodes’ gift van een groot stuk land om talentvolle jonge mensen met verschillende achtergrond (Rhodes dacht daarbij vooral aan Afrikaans- en Engelstaligen) in een academisch milieu met elkaar in contact te brengen niet eens zou bestaan, maakte niks uit. De senaat besloot het universiteitsbestuur voor te stellen om het beeld inderdaad te verwijderen.

Maar nu is de beer los. De ANC Jeugdliga en de Economic Freedom Fighters van Julius Malema eisen dat alle herinneringen aan het koloniale en apartheidsverleden verdwijnen. Niet goedschiks dan kwaadschiks. Zo staken eff’ers vorige week een oorlogsmonument in het plaatsje Uitenhage in brand en werd een beeld van George V op de campus van de Universiteit van KwaZulu-Natal in Durban besmeurd. Paul Kruger en koningin Victoria staan ook op de haatlijst.

Het beangstigende, zegt de Afrikaner belangenorganisatie AfriForum, is niet eens de nakende beeldenstorm en het feit dat daarmee stukken van de Zuid-Afrikaanse geschiedenis worden uitgewist, maar de volgende stap. ‘Als er in de openbaarheid geen ruimte meer is voor beelden en monumenten die het koloniale en Afrikaner verleden herdenken, dan kun je je ook afvragen of Zuid-Afrikanen van koloniale of Afrikaner afkomst hier nog welkom zijn.’