Beieren is Merkels nachtmerrie

Berlijn – Hij bedoelde het zo goed. Toen eind vorig jaar christen-democraten en sociaal-democraten aan een regeringscoalitie sleutelden, kreeg de demissionaire minister van Binnenlandse Zaken Hans-Peter Friedrich (csu) een verontrustend bericht. Een vertrouwelijk bericht van het Openbaar Ministerie in Hannover. Geheimhouding was geboden.

Het bericht hield in dat er een strafrechtelijk onderzoek was gestart naar de spd-parlementariër Sebastian Edathy. Het prominente Bondsdaglid werd ervan verdacht via internet in Canada kinderpornografische afbeeldingen te hebben besteld. Het ging, aldus de officier van justitie, om foto’s van naakte jongetjes; er was geen seks in het spel.

Edathy leidde vorig jaar de parlementaire onderzoekscommissie naar het falen van de geheime diensten inzake rechts-extreem terrorisme. Daarvoor oogstte hij veel lof. spd-leider Sigmar Gabriel stond op het punt hem te belonen met een benoeming als staatssecretaris in de nieuwe regering-Merkel. Friedrich maakte daarom Gabriel deelgenoot van zijn geheim. Met die geste wilde Friedrich vertrouwen scheppen tussen zijn Beierse csu en de nieuwe coalitiepartner spd. Beide partijen zijn traditioneel elkaars politieke tegenpolen. In Beieren, waar de csu een bijna-monopolie heeft, is men gewend politiek te bedrijven via vriendendiensten, ook al moet men daarvoor wettelijke afspraken aan de laars lappen.

Friedrich, inmiddels minister van Landbouw, reageerde dan ook hoogst verbaasd toen hij vorige week te horen kreeg dat hij weg moest omdat hij de geheimhoudingsplicht had overtreden. Het kostte zijn chefs, regeringsleider Angela Merkel en csu-baas Horst Seehofer, een hele dag om tot Friedrich te laten doordringen dat wat in Beieren kan in Berlijn taboe is.

‘Ik kom terug!’ riep Friedrich de verbaasde pers toe nadat hij zijn aftreden had gemeld. De politieke commentatoren waren al bezig smadelijk stukken te schrijven over het politieke einde van een altijd al te licht bevonden minister. Friedrich stond bekend als de man die alles bagatelliseerde, of het nu om rechts terrorisme ging of om het afluisteren door de nsa.

Friedrich zal niet terugkeren. Maar hoe zit het met vice-kanselier Gabriel? Die heeft de informatie van Friedrich misschien ook niet geheim gehouden, hoewel hij dat wel beweert. Veel wijst erop dat Edathy is ingelicht. Hoe kan het anders dat de immer topfit ogende parlementariër een week geleden ‘om gezondheidsredenen’ uit de politiek stapte?

De regering-Merkel, amper twee maanden in functie, zit in de problemen. En bijna al die problemen komen uit de Vrijstaat Beieren. Elke week fietst csu-leider Seehofer dwars door het coalitieverdrag heen. Beieren moet langzamerhand een nachtmerrie zijn voor Merkel.