televisie

Belediging van de smaak

Haffmans’ mooiste

Op een zondagmiddag is Hans Haffmans mij verschenen en werd stem vlees. Voor tv-programma Podium bezocht hij Philippe Herreweghe tijdens diens voorbereiding op Mahlers Des Knaben Wunderhorn. Dat concert zou ook op tv uitgezonden worden (’s nachts uiteraard), maar, vroeg Hans, was het niet eigenlijk een mal ratjetoe aan teksten? Licht provocerende aanpak die niet veel opleverde.
Teleurstelling daarover viel in het niet bij de deceptie die ‘lijfelijke’ ontmoeting met een radioheld teweegbracht. Nee, er is niets mis met Haffmans’ voorkomen. Maar sinds jaar en dag was hij Stem en Taal, verklanking van de wonderbaarlijke magie die radio kan hebben. Nooit had ik me een voorstelling gemaakt van zijn uiterlijk. Haffmans is timbre, ritme, dictie, vocabulaire, intelligentie, humor, superieure repertoirekennis, enthousiasme, poehaloosheid en, toe maar, liefde voor muziek en radio. De stem zelf was het personage. Dat is daar nog altijd te ontmoeten. Er is zelfs een werkdagelijks middaguur, Haffmans’ mooiste, waarschijnlijk als gevolg van stampij rond opheffing van zijn ochtendprogramma.
Maar dat laatste zijn we dus mooi kwijt. Van Trigt tot negen blijkt erger dan gevreesd. Deze vaste luisteraar waren ze na wat dagen ergernis kwijt. Toch recent even geluisterd en prompt bleek Bruckner Brückner geworden. De volgende ochtend geen Annette maar Margriet Vroomans! Had Annette zich vanwege een trema op dezelfde dag als Agnes Kant teruggetrokken? Vroomans heeft meer in de journalistieke mars, maar juist daardoor vallen armzaligheid en willekeur van de formule op. Nieuwsberichtje. Flard niks-aan-de-hand-piano. Overzichtje van welke interviewtjes we kunnen verwachten (!) plus de belofte van 'weer en verkeer’. Stukje zigeunerviool. Deeltje orgelconcert Thomas Arne vanwege driehonderdste verjaardag. Vier minuten interview over Irakezen die in Utrecht mogen stemmen. Stukje hupsasa-'filmmuziek’ van Katsjatoerian. Aankondiging benefietconcert zieke kinderen. Deeltje hoboconcert van de Josef Reicha ('toch leuk iets van Antons onbekende oom Josef te horen’). Nieuwsoverzicht. Van Radio 1 overgenomen flard interview met Marijnissen over Kant. 'Selectie uit de files’ (!).
In een half uur heb je zo zowel de nieuws- als de muziekluisteraar hoorndol gemaakt. Voor welke virtuele doelgroep is dit in godsnaam bedoeld? Als verjonging van de luisterschare is beoogd, lijkt me dat een ernstige belediging van smaak en intellect van de vaderlandse jeugd. God straffe de verantwoordelijke autoriteiten, liefst een beetje hardhandig, om Nescio te citeren.
Diens Titaantjes zijn motto voor de boekenweek. In dat kader van 'jong zijn, ambities, dromen en werkelijkheid’ zendt de vpro een documentaire uit die, curieus, niet over lezen maar over muziek gaat. The Sound of Music om precies te zijn, die moeiteloos in Van Trigt tot negen past. Maar de film betreft een curieus project waarbij kinderen uit Mumbay’s sloppen die liedjes instuderen om ze in het plaatselijk concertgebouw uit te voeren. Ontroerend, geestig, dramatisch. Bij de generale mogen de kinderen dat gebouw dus in. Alleen het marmeren trappenhuis brengt hen al in staat van opwinding, die een climax bereikt bij de wc’s: eindeloos spoelen ze die wonderen door. Ashish wordt uitverkoren voor een solo, wat hem bar verwaand maakt en zijn hartsvriendje van hem vervreemdt. Toch sluit je dat onweerstaanbare joch in je hart. Lepeltje-lepeltje slaapt hij met zijn familie op de vloer van de kamer die hun huis vormt en iedereen droomt dat Ashish hun voertuig uit de ellende zal worden - Ashish zelf voorop. Het concert een eclatant succes. Het vervolg - kijk zelf.

Sarah McCarthy, The Slums Are Alive with the Sound of Music. VPRO, Holland Doc. Donderdag 18 maart, 22.50 uur, Nederland 2