Bendegeweld in Kaapstad

Kaapstad – De beelden roepen herinneringen op aan de apartheidsdagen in Zuid-Afrika: soldaten op patrouille in de zwarte en gekleurde townships in Kaapstad. Alleen zijn ze er deze keer niet om op te treden tegen politieke activisten. Ditmaal zijn ze er om te helpen een einde te maken aan de terreur van de drugsbendes die hier dagelijks bloedige vetes uitvechten. In de eerste helft van dit jaar kwamen meer dan tweeduizend mensen om bij geweld in en rond Kaapstad. Bijna de helft van die doden wordt toegeschreven aan bendeoorlogen. De internationale toeristenattractie Kaapstad geldt als moordhoofdstad van Zuid-Afrika.

De buitenlandse bezoekers kunnen echter gerust zijn; de meeste schietpartijen spelen zich ver van de toeristenattracties af, in de Kaapse Vlakte, de troosteloze woonwijken met lage huizen en Oost-Europees ogende flats, die zo’n vijftien kilometer buiten het centrum beginnen. Tijdens de apartheid werden de gekleurde en zwarte Kapenaren hier gedumpt: de witte autoriteiten wilden de witte woonwijken wit houden.

Nu zit Kaapstad met de gebakken peren. In tien gebieden met onschuldig klinkende namen als Kraaifontein, Elsies Rivier en Delft sjouwen militairen nu al een paar weken rond om de boel in toom te houden en de onderbezette politie te helpen om het geweld te bestrijden, gepleegd door bendes die zich Mongrels, Terrible Josters en Junky Funky Kids noemen. Hun aanwezigheid heeft effect gesorteerd; het aantal slachtoffers is afgenomen, maar ligt nog steeds abnormaal hoog. Het laatste weekend van juli vielen er nog 46 doden, bijna twee keer zoveel als het weekend ervoor. De reden voor die piek? Volgens de autoriteiten het feit dat het betaaldag was.

Het inzetten van het leger, betogen critici, is een doekje voor het bloeden. Het pakt de structurele oorzaken van het bendegeweld niet aan: onthechte gemeenschappen, gebroken families, hoge schooluitval en werkloosheid, alarmerende drugsverslaving en een machocultuur. Als het leger zich na drie maanden weer terugtrekt, zal het leven zijn oude, door kogels gedreven ritme moeiteloos hervinden. In de ogen van de verontruste moeders kan de Kaapse Vlakte inderdaad een leger gebruiken, maar dan van sociaal werkers, traumatherapeuten, onderwijzers, verslavingsdeskundigen, sportcoaches, planologen, architecten en bouwvakkers.

Maar er is hoop. Bonteheuwel, gemiddeld twee moorden per week, beleefde in juli zijn eerste slachtofferloze maand. Dat succes wordt toegeschreven aan Neighbourhood Safety Team, een combinatie van politie en buurtbewoners, die te voet patrouilleren.