TELEVISIE

Beraadslagingen

De Nipkowschijf

De groslijst voor de Nipkowschijf telde dit jaar zeventien namen. Van losse documentaire (het recente Sam van Ria Bremer) tot 35-delige documentairereeks (Beagle); van reportageachtige gesprekken (Tante in Marokko) tot zorgvuldig doorgecomponeerde talking heads (Kijken in de ziel); van individuele interviewer (Clairy Polak) tot Gesamtkunstwerk met ontelbare medewerkers (Annie MG); van brede synthese van historische kennis (De oorlog) tot futurologie door een ‘krankzinnige professor’ (Raoul Heertje in gesprek met Ray Kurzweil in het kader van Wintergasten). En bovenal veel drama: ruim veertig procent van het totaal en dat lijkt me een record. Annie MG; Bernhard; Deadline; Draadstaal; Gooische Vrouwen; One Night Stand; Toren C. Bonte variëteit aan vormen en vijf kwamen bij eerste peiling niet verder dan de ene stem van de voorsteller, maar toch… Men kan dus alleen komen te staan, zoals ik met maar liefst drie voorstellen ervoer.
Had ik voor Annie MG nog één overtuigde medestrijder (die serie splijt vriendenkringen en volksstammen - je valt ervoor of je haat het), niemand steunde het One Night Stand-project van nps, Vara en vpro. Negen losse dramaproducties van veertig minuten, gemaakt door vaak beginnende scenaristen en regisseurs en dus ook nog van wisselend niveau - dat ligt ook niet voor de hand. Mij ging het zowel om waardering voor het redelijke tot hoge niveau van lichting 2009 (Maite was hier, Anvers, Barbosa, Lynn plus fraaie deelprestaties als die van Kenneth Herdigein in Johnny Bingo - de rol van zijn leven), als om waardering voor het bieden van kansen aan jonge makers waarbij er statistisch minstens één leerzaam op de bek gaat, als om waardering voor deze vorm van samenwerking tussen omroepen die elkaar lang louter als concurrenten zagen.
Verbazend vond ik wel dat ik als enige het Beagle-project inbracht. Het plezier dat ik aan dat megalomane, excentrieke en curieuze project ontleen werd zacht gezegd niet gedeeld: hoongelach werd beleefd maar met moeite ingehouden. Natuurlijk bestaan er mooiere (populair-)wetenschappelijke documentaires en reeksen. Maar het basisidee, de verbindende factor van de zeereis, het scala aan onderwerpen en bevlogen wetenschappers en de liefde voor natuur en denken winnen het wat mij betreft van de wisselvalligheid en van een gebrekkige dramaturgische structuur met hoofdrolspelers die wegzakken (op O'Hanlon na). Hoe dan ook, vijf programma’s haalden de tweede ronde. Bernhard, schavuit van Oranje als enige van zeven dramaproducties - met uiteindelijk toch te veel criticasters. Van Moskou tot Moermansk, tweede en laatste Rusland-reeks van Jelle Brandt Corstius - brede steun maar net iets minder geslaagd dan de eerste Magadan-reeks. Clairy Polak - topinterviewer maar volgens sommigen ook iemand die haar werk 'gewoon’ goed doet. De oorlog, prachtige eigentijdse opvolger en herziener van het magnum opus van Loe de Jong, rijk door veel nieuw archiefmateriaal. Dat de serie niet won werd mede verdedigbaar door de Ere-Nipkowschijf voor Ad van Liempt, Vader van de Geschiedenis op televisie.
Meeste steun kreeg uiteindelijk Kijken in de ziel, Coen Verbraaks gespreksreeks met psychiaters over hun vak, meesterlijk dooreen gesneden tot impliciete debatten over grondslagen en methoden. De winnaar was er, blijkens De wereld draait door, beduusd van, wat tevredenheid over toekenning alleen maar groter maakte. Achteraf realiseerde ik me dat dit dus de eerste Nipkowschijf voor de rvu is. Verdiend gezien eerder werk van niveau. En op de valreep want als het goed is fuseert men dit jaar met Teleac en nps. Het zou eens tijd worden. Te veel Andorra, Liechtenstein en Monaco in Hilversum. Hoe mooi ook sommige van hun bergen. Als Keuringsdienst van Waarde, Klootwijk, Verbraak en veel andere makers en programma’s maar te zien blijven.

De Nipkowschijf zal donderdag 27 mei worden uitgereikt in Studio Plantage in Amsterdam