Bernanke stapt in de ring

New York - De Amerikaanse economie groeit weer, althans, gemeten naar het bruto binnenlands product-met 2,8 procent in het derde kwartaal, om precies te zijn.

Dus trekt de beurs weer aan en is het voor de financiële sector weer business as usual. Oftewel: miljardenwinsten voor Goldman Sachs en JP Morgan en miljoenenbonussen voor hun bankiers.
Dit valt, zacht gezegd, niet lekker op een moment dat de werkloosheid voor het eerst sinds 1985 hoger is dan tien procent en meer dan 36 miljoen Amerikanen een beroep doen op voedselbonnen. Volgens een recent verschenen overheidsstudie was in 2008 een op de acht Amerikanen food insecure, een aantal dat dit jaar zeer waarschijnlijk alleen maar is toegenomen.
Aan schuldigen geen gebrek: Bush, nee Obama, kapitalisme, nee socialisme, hebzucht, nee te veel overheidsbemoeienis, het linkse establishment, nee corporate America en Wall Street - de boemannen zitten overal. Er is echter één slechterik die het in de ogen van alle partijen niet goed gedaan heeft: de Federal Reserve (de Amerikaanse Centrale Bank, ook wel ‘Fed’ genoemd).
Nu is kritiek op de Fed zo oud als haar bestaan. Dieptepunt voor de bank was het jaar 1929, toen de Fed niet in staat bleek te voorkomen dat het land in The Great Depression terechtkwam. Volgens sommige latere critici, waaronder de kampioen van het vrijemarktdenken Milton Friedman en de huidige Fed-voorzitter Ben Bernanke, was de Fed destijds zelfs schuldig aan het ontstaan van de depressie.
Belangrijk verschil met de jaren dertig is dat de kritiek ertoe leidde dat de Fed juist extra bevoegdheden kreeg toebedeeld, iets waarop nu geen enkele kans bestaat. ‘De Fed heeft niets gedaan om de crisis te voorkomen en schoot op het gebied van toezicht te kort’, zegt bijvoorbeeld David Wessel, schrijver van In Fed We Trust. ‘Maar mensen zijn vooral geschrokken van de macht van de Fed: op dit moment heeft Bernanke twee biljoen dollar aan leningen uitstaan, zonder dat het parlement daaraan te pas is gekomen.’
Dat sentiment is door de politiek opgepikt. De libertarische Afgevaardigde Ron Paul wil de Fed onder direct toezicht stellen van het parlement. En de Democratische senator Chris Dodd stelt voor om de Fed het toezicht op banken (grotendeels) te ontnemen. Een onafhankelijke raad zou daartoe beter in staat zijn. Daarnaast wil Dodd, overigens net als Obama, een soort ombudsman in het leven roepen die consumenten moet gaan beschermen tegen de streken van creditcard- en hypotheekverstrekkers. Beide voorstellen maken goede kans om door respectievelijk het Huis en de Senaat te worden aangenomen.
Dergelijke maatregelen zijn dusdanig ingrijpend dat Ben Bernanke zondagochtend een voor een Fed-voorzitter hoogst ongebruikelijke stap zette: hij publiceerde een opiniestuk in de Washington Post, waarin hij zich hard maakt voor een ‘sterke, apolitieke en onafhankelijke centrale bank’.
Het is wellicht niet het soort verandering dat president Obama tijdens zijn verkiezingscampagne voor ogen had, maar Amerika bevindt zich midden in een debat over de vernieuwing, in dit geval inkrimping, van een van zijn invloedrijkste instituten.
Wordt vervolgd.