Klimaatjagers / Freco’s Paradijs

Bernice & Louise

Voor een duikvakantie is Heron Island bij Australië aanrader: Bacardi-strand en imposante variëteit van onderwaterleven bij het Great Barrier Rif. Gelukkig is het oceaanonderzoekscentrum ter plaatse niet toegankelijk. Daar zijn in proefopstelling de condities van het koraalrif gecreëerd zoals dat er 150 jaar geleden bij lag (wonderbaarlijk rijk aan kleur en bewoners); zoals het nu is (minder indrukwekkend); zoals het er binnenkort uitziet wanneer we erin slagen opwarming en verzuring af te remmen (resultaat desondanks beroerder dan nu); en zoals het wordt als we doorgaan op de ingeslagen weg (slijmerige dodenakker van spierwit koraal).

Gelukkig hebben we dan als herinnering nog die proefbak op Heron Island en al die prachtige, door de EO van evolutieleugens ontdane natuurdocumentaires om ‘oh’ en ‘ah’ tegen te zeggen. Al kunnen ze daar op Tuvalu dan niet meer naar kijken omdat die eilanden steeds verder onder water komen, mede doordat wij met Floortje Dessing lekker snorkelden op Heron. Die toestand van het koraal is net als die van regenwouden niet alleen symptoom voor de verslechterende gezondheid van aarde en dampkring, ze versnelt de achteruitgang dramatisch. Moeder Natuur heeft koorts en die wordt steeds hoger. Dit is overbekend en ook mijn handen zijn vuil, maar soms neemt het besef van ernst angstaanjagend toe. In dit geval door vpro’s Klimaatjagers waarin Bernice Nooteboom hotspots afreist langs bezorgde wetenschappers en hun onderzoeksobjecten. Is die vierde koraalbak op Heron Island nog een voorspelling waar de opwarmingsscepticus dus omheen kan, als je de permafrost in Alaska bij een klif in stromen ziet ontdooien (‘iemand heeft de deur van de vriezer opengezet’, zegt een onderzoeker) en hoort wat dat voor gevolgen heeft voor het klimaat moet je krampachtig proberen niet aan je kleinkinderen te denken. Curieus aan deze internationale coproductie (volgens sommigen te populairwetenschappelijk en volgens anderen overbodige stemmingmakerij) is de montere wijze waarop onze gids zich van rampspoed naar catastrofe en van Jeremia naar Cassandra spoedt, vrolijk kanoënd, zwemmend, fietsend en grappend. Vanwege haar opgeruimd reislustig karakter, maar ook omdat een wenende presentator kijkers wegjaagt.

Medium tv aflv 3 louise bij fausto buiten

Zij is de toffe tegenpool van ‘adellijke’ wetenschapper Louise Fresco die binnenkort ook voor ons de wereld bereist. Haar thema is voedsel, haar invalshoek ook vermanend (‘eten is geweten’) en vaak bezorgd, maar bij haar meer nadruk op menselijk kunnen, voortschrijdend inzicht en oplossend vermogen. Ze heeft pech: op Spitsbergen wordt haar de toegang tot de silo met zaad van alle gewassen ter wereld ontzegd; in Almaty heeft de gids van de Botanische Tuin vrijaf en dwaalt ze in een soort woestenij rond op zoek naar appelbomen geplant door haar held, de Russische botanist Vavilov. Die suggereerde in de jaren twintig dat alle appels ter wereld afstammen van die uit het Hemels Gebergte in Kazachstan bij China, recent door genetici bevestigd. Vavilov was toen al lang dood, door toedoen van marxistisch bioloog Lysenko en diens beschermheer Stalin. Die verwaarloosde tuin is trouwens meer ‘pech’ voor de mensheid dan voor Fresco omdat zorgvuldig beheer van genetisch materiaal voorwaarde is om de groeiende wereldbevolking te kunnen voeden. Gelukkig toont ze ook daar voorbeelden van. Ernstige ‘slow television’ die niet schroomt millennia geschiedenis, bedreigingen en mogelijkheden te behandelen. Hulde dus maar weer eens voor Human die zo vaak goede en belangrijke televisie weet te maken en die in 2016 verdwijnt, tenzij de status van aspirant-omroep (vijftigduizend leden) wordt bereikt. Ik doe dit nooit maar nood breekt wet: via investeerinhuman.nl houdt u dramatische afkalving van het omroepklimaat enigszins tegen.


Klimaatjagers, VPRO, zondag, Nederland 2, 20.25 uur. Fresco’s paradijs, Human, vanaf zondag, Nederland 2, 18.50 uur

Beeld: Human