Televisie

Bezopen bestel

TELEVISIE Ikon en Human

Vooropgesteld: we hebben een bezopen bestel waarin elk geloof/wereldbeschouwing, mits voldoende georganiseerd, tot een eigen omroep leidde. Die combinatie van versplintering en ideologische vooringenomenheid heeft de bloei van kwaliteitstelevisie ernstig belemmerd. Maar elk nadeel heeft zijn voordeel: veel van het bijzondere dat de vpro maakte zou door een nationale omroep nooit gemaakt zijn; en niet onsympathiek is dat ook minderheden een stem hebben. Het past bij het vreedzaam overleggende en verdraagzame land waarin we tot voor kort dachten te wonen. Waarna we nog kunnen constateren dat de kleinsten in dit rariteitenkabinet, de omroepen zonder leden Ikon en Humanistische Omroep, van grote waarde zijn. En dat maakt de recente uitspraak van de Raad van State, waarin het Commissariaat van de Media in het gelijk wordt gesteld bij de beslissing hun zendtijd in te perken, voor liefhebbers van goede televisie tot een betreurenswaardige. De Raad geeft uiteraard een juridisch en geen kwaliteitsoordeel, maar door die beslissing gaat de Ikon in september een kwart achteruit en de humanisten op de radio van 130 naar 74 uur en op tv van 40 naar 25. Slok op borrel. De pest met humanisten is dat velen het zijn maar zich niet zo noemen en geen behoefte hebben zich als zodanig te organiseren. Ik weet daar alles van. Dat leidt tot fikse telverschillen. Commissariaat en Raad van State begroten de humanistenaanhang op 160.000; de omroep zelf op ruim 500.000, maar dat mocht dus niet baten.

Dat betekent in elk geval minder auteursdocumentaires, want daar leveren die kleine omroepen er relatief veel van. En goede ook, zoals u kunt vaststellen door op www.documentaire.nl, het overzicht van de Donderdag Documentaire aan te klikken, tot aan dit seizoen het samenwerkingsverband voor documentaires van Human en Ikon. Een gevarieerde oogst, van integratie in het basisonderwijs (Kleur in de klas) tot kickboksen (Vechtershart); van Bulgaarse psychiatrische patiënten en hun geweldige inrichtingsdirecteur (Georgi en zijn vlinders) tot overleven in Tsjetsjenië (Dans Grozny, dans) en muziek uit Beiroet (Fairuz, we hielden zoveel van mekaar). Want moge de blik van de Nederlandse televisie steeds benauwder gericht zijn op het ‘hart van Nederland’, Ikon en Human doen daar niet aan mee. Waardoor er behalve in het onvolprezen Tegenlicht ook nog elders wordt getoond dat er meer is dan Den Haag en Pieterburen. Die Donderdag Documentaire heeft plaatsgemaakt voor een nieuw samenwerkingsverband, nu met nps en vpro: Holland Doc. Dat biedt veel wat zowel van belang als fraai is, maar als die twee kleinen zwaar gekort worden moet dat gevolgen hebben voor kwantiteit en kwaliteit. En de vpro kent ook al zwaar water.

De oplossing kan ik wel bedenken: veel herhalingen overdag, waardoor netmanagers concluderen dat het percentage zendtijd voor auteursdocumentaires gelukkig gelijk is gebleven. Net als bij Close Up en Het uur van de wolf, de twee reeksen documentaires over kunst en cultuur. Voorheen hadden die elk een wekelijkse aflevering. Tegenwoordig wisselen ze elkaar op zondag af. Dat heet voor iedereen halvering behalve voor de goochelaars van Het Gooi. Nooit gedacht dat ik nog eens zou opkomen voor verzuilde splinters. Maar wie niet van ijsdansen houdt wordt de dupe.