Bijna niets over

São Paolo - ‘We zien meer Chinezen eten, meer Afrikanen eten, meer Zuid-Amerikanen eten. En je ziet op de kaart waar de grond ligt om dat te kunnen produceren: precies, in Brazilië.’ President Luiz Inácio Lula da Silva wist het zoals altijd mooi te verwoorden. Brazilië als 'graanschuur voor de wereld’, waar biobrandstoffen, soja en vlees hemelshoog liggen opgestapeld. Maar het is wel 'Brazilië voor de Brazilianen’. Buitenlanders zijn heus nog wel welkom, maar ze mogen niet meer ongebreideld land opkopen. Anders blijft er, zo zei Lula tijdens de bekendmaking van de maatregelen afgelopen herfst, 'bijna niets over’ van de 851 miljoen hectaren van Brazilië (Nederland heeft er vier miljoen).
In Brazilië is van zo'n 5,5 miljoen hectares bekend dat ze in buitenlandse handen zijn, maar vermoedelijk zijn het er nog veel meer. De helft ligt in de Amazone. Afgelopen jaar zouden zeker al negen groepen Koreanen, Chinezen en Indonesiërs land zijn komen opkopen. Voornaamste doel: de voedselvoorziening thuis veiligstellen. Afhankelijk van de plek mogen bedrijven van buitenlands kapitaal nog hooguit vijfduizend hectares Brazilië aankopen, en ze moeten samenwerken met een Braziliaans bedrijf. De noodklok was al eerder geluid. Het uitbreken van de voedselcrisis in 2008, de daarmee gepaard gaande stijging van de grondprijzen en de komst van steeds meer buitenlandse bedrijven en investeringen in Brazilië hadden de Brazilianen wakker geschud. De genoemde maatregelen werden toen al op papier gezet, maar tijdens de economische crisis was de regering nog best blij met buitenlands geld voor grond. Nu de Braziliaanse economie op volle toeren groeit, gaat de wet door.
De regering bedient zich schaamteloos van een wet uit 1971, afgekondigd door de militaire dictatuur destijds, die stelt dat buitenlanders moeten afblijven van 'alle wezenlijke onderdelen van de Braziliaanse economie’. Vanaf de invoering van de democratie en de nieuwe grondwet in 1988 hebben bedrijven met buitenlands kapitaal echter altijd probleemloos land kunnen opkopen. Maar de Braziliaanse landsadvocaat 'herinterpreteerde’ de oude wet voor gebruik naar nu. De nieuwe regels doen denken aan eerdere maatregelen van de vorige regering-Lula om het buitenlanders moeilijk te maken hun voet in de Amazone te zetten. Buitenlanders zouden aan biopiraterij doen (stelen van genetisch materiaal en medische kennis), indianengemeenschappen misbruiken en Brazilië fabrieksgeheimen ontfutselen. Het leger is al ingezet.

(zie voor dit onderwerp ook: Buitenland zoekt binnenland)