Birma werpt een dam op tegen China

Rangoon - Thein Sein, de nieuwbakken president van Birma, had vrijdag een verrassing in petto voor het parlement. Hij liet weten dat de aanleg van een megadam in Noord-Birma was stilgezet. Het miljardenproject dat stroom moet leveren voor China dat de bouw grotendeels financiert, is volgens hem in strijd met de wil van de bevolking en het parlement.

Al maandenlang was de aanleg van de waterkrachtcentrale onderwerp van woede in de noordelijke Kachin-staat. Het project in de Irrawaddy-rivier bedreigt duizenden boeren van de Kachin-minderheid in hun bestaan. Ook voor de rest van agrarisch Birma is de machtige Irrawaddy behalve een onmisbare levensader een nationaal symbool. De afgelopen weken groeide het lokale verzet dan ook uit tot een prominente campagne waaraan ook oppositieleidster Aung San Suu Kyi en andere bekende activisten en academici deelnamen.
Sommige Birma-experts zien de beslissing van de president als een indicatie dat het hem ernst is met het proces van democratisering. Sceptici menen dat het besluit vooral ten doel heeft de regering van voornamelijk ex-militairen die eind maart aantrad legitimiteit en een democratisch laagje te verschaffen. Met een verbeterd imago hopen de leiders op het felbegeerde voorzitterschap van de Associatie voor Zuidoost-Aziatische Naties (ASEAN) en op het hervatten van geldstromen uit westerse landen en internationale financiële instituten. Onrust zou de nieuwe regering in deze fase erg slecht uitkomen.
Maar er speelt meer. Het dammenproject vormt voor veel Birmezen het symbool van de enorme Chinese invloed op de lokale economie. Die dominantie is niet alleen Birmese burgers die moeten ploeteren om rond te komen een doorn in het oog, ook de president en enkele andere leiders zit de overheersing dwars. Door het project stil te leggen laat Thein Sein zien dat hij rekening houdt met de wensen van de bevolking, maar ook dat hij probeert paal en perk te stellen aan de invloed van China.
Die opstelling is niet zonder risico’s. Er zijn regelmatig geruchten over een machtsstrijd tussen het nieuwbakken staatshoofd en de hardline vice-president Tin Aung Myint Oo, die naar verluidt nauwe banden met China heeft. Enkele jaren geleden schoven voorstanders van de harde lijn een machtige pragmaticus opzij die toenadering tot het Westen zocht en in ruil daarvoor beperkte politieke concessies wilde doen. Toen westerse landen hun deuren en beurzen gesloten hielden, was het afgelopen met een van de invloedrijkste mannen van Birma. Vorige week werd de Birmese minister van Buitenlandse Zaken ontvangen op het Amerikaanse State Department. Als westerse landen de hervormingen, hoe miniem die ook nog mogen zijn, een kans willen geven, kunnen ze de regering-Thein Sein niet met lege handen laten staan.