Blerende baritons

The Puccini-Experience (distributie door BMG)
Stel je voor dat twaalf sleutelscenes uit het oeuvre van Shakespeare als plaatjes in een stripverhaal achter elkaar zouden worden geplakt en zo op de planken gezet. Julia komt in heftig conflict met haar familie, waarop de geest van Banco aan de dinertafel verschijnt; nog maar nauwelijks heeft een gefrustreerde Timon van Athene uiting gegeven aan zijn wrok tegen de mensheid, of Othello steekt de onschuldige Desdemona dood.

Je kunt erover speculeren hoe men in de literaire en toneelwereld op een dergelijke geklutste Shakespeare-voorstelling zou reageren, maar het is ondenkbaar dat zoiets realiteit zou worden. Zo niet in de operawereld. Of het nu concerten of cd’s betreft, het is de gewoonste zaak van de wereld om op zo'n manier highlights uit opera’s achter elkaar te plakken.
En het zijn geenszins charlatans die zich voor dit soort muziekbarbarij lenen: The Puccini Experience, een cd die onlangs in mijn bus viel, wordt uitgevoerd door gerenommeerde solisten, begeleid door koor en orkest van het Engelse operahuis Covent Garden onder leiding van Edward Downes.
Over de kwaliteiten van de zangers dan ook geen kwaad woord. Tenor Johan Botha en bariton Anthony Michaels-Moore zetten mooie en gedegen partijen neer, Angela Gheorghiu is een voortreffelijke sopraan; haar collega Nina Rautio is wat mij betreft de enige die met haar iets te dik aangezette vibrato buiten de boot valt.
Doorn in het oog is echter het ‘programma’ ofte wel de samenstelling van de cd. Als een TGV dendert de Puccini-express door het oeuvre van deze befaamde Italiaanse operacomponist, links en rechts aria’s wegsnaaiend. Vertrekpunt is het vaarwel dat een diepbedroefde Anna (Le Villi) haar geliefde Roberto zegt. Nog maar nauwelijks heeft haar laatste snik geklonken, of we belanden in de huilbui van Fidelia (Edgar), die de dood van de vermoorde Edgar beweent. Als de laatste noot van haar dramatische relaas heeft geklonken, is de luisteraar vijf seconden gegund om over te schakelen naar de liefdesbekentenis van Des Grieux (Manon Lescaut), die een krappe drie minuten later wordt gevolgd door een wanhopige Manon, die in dit tijdsbestek niet alleen een affaire met Des Grieux blijkt te hebben gehad, maar hem ook al weer heeft verlaten, en passant is gearresteerd voor een juwelenroof en nu in de gevangenis haar lot beklaagt met de woorden: 'Sola, perduta abbandonata.’
De ellende stapelt zich op in een tempo waar geen reality-tv tegenop kan, want we zijn nu bij nummertje vier op de cd, die er in totaal achttien omvat. The Puccini-Experience is met andere woorden een soort shocktherapie. Want waar in elke doorsnee soapserie spanning en ontspanning als in een eb- en vloedbeweging in balans staan, is hier uit sluitend sprake van een cumulatie van drama.
Je kunt je in alle gemoede afvragen wat de achterliggende gedachte bij zo'n cd (of concert) is. Een introductie tot het oeuvre van Puccini? Tegenover Puccini getuigt dat van niet veel respect. De twaalf opera’s die de beste man heeft geschreven, kortom zijn levenswerk, worden nu op een hoop van zeventig minuten geveegd. Maar vooruit, Puccini is alweer een kleine drie kwart eeuw dood en begraven. Belangrijker is de prille operaliefhebber, die misschien geen honderd gulden over heeft voor een complete, twee a drie uur durende opera-cd, maar die toch nieuwsgierig is.
Helaas ben ik bang dat juist de beginnende operaluisteraar bij een cd als deze in de gordijnen vliegt. Een programma als dit bevestigt namelijk juist de ergste operacliches: blerende baritons die zich aan de voeten van hysterische sopranen neergooien. Want door het ontbreken van elke context zijn de aria’s buitengewoon larmoyant.
Ongetwijfeld liggen commerciele motieven aan deze uitgave ten grondslag. Petje af voor de marketingdeskundige die er ook een verkoopsucces van weet te maken.