TELEVISIE Nipkow 2008

BLIK OVER DE GRENS

Eerder al zong ik de lof van In Afrika van Adriaan van Dis, die prachtige reis door de weerbarstigheid van het zuidelijk deel van dat continent. Een zo voortreffelijk programma kennelijk dat alle aanwezige leden van de Nipkow-jury het bij de laatste stemronde in hun top-3 zetten. Die unieke score haalden Holland Doc (Human, Ikon, nps, vpro), De grote donorshow (bnn), Puberruil (kro) en Frans Bromet niet – wel kwamen ze in meer dan één lijstje voor.

PREMtime (nps) van Prem Radhakishun (door een jurylid raak getypeerd als ‘oorlogscorrespondent van de multiculturele samenleving’) haalde één eindlijstje. Afgevallen waren toen al Peter R. de Vries en Voetbalvrouwen (kandidaten die aantonen dat niet alleen elitaire azijnpissers in de jury zitten, in achterkamertjes ‘oude televisiekritiek’ bedrijvend), maar ook bijvoorbeeld In Europa, de tv-reeks naar het boek van Geert Mak. Met Mak als presentator maar niet als reiziger, hoewel die suggestie wel enigszins wordt gewekt door zijn stationsaanwezigheid, door trein- en autoscènes en door het gebruik van de term ‘we’. Doordat ik halverwege in het juryberaad viel ken ik niet de precieze gronden waarop de reeks vroeg afviel, maar wellicht schuilen die in een zekere wisselvalligheid in de kwaliteit van afleveringen: het uitgangspunt om geschiedverhalen op te hangen aan personages, direct betrokkenen bij gebeurtenissen of nakomelingen daarvan, leidt tot indrukwekkende maar soms ook minder rake delen, waarin de ‘acteur’ het historisch drama niet helemaal draagt. Van mij had het de eindronde mogen halen, ondanks kritiek van historici op slordigheden (soms terecht, soms pietluttig en kinnesinne verradend).

Maar met de uiteindelijke winnaar ben ik heel blij en die bekroning geeft de kans ook de nodige eer te bewijzen aan Van Dis’ regisseur Hans Pool, die in hoge mate aan de kwaliteit van de reeks bijdroeg, zowel inzake vorm als inhoudelijk. Mijn lofzang op Van Dis herhaal ik niet. Wel voeg ik de vaststelling van een jurylid toe dat de man schijnbaar met evenveel gemak en naturel converseert met presidenten als met straatarme kinderen. Inderdaad: nooit te gedienstig en nooit neerbuigend. Laat Van Dis vooral blijven schrijven (waarom heeft De wandelaar trouwens geen shortlist gehaald?), maar te hopen valt dat hij zich zo nu en dan zal blijven vertonen op onze toestellen – als boeiende gast en liefst als gastheer of maker.

Opvallend dat de jury de blik over de grens hoog schat: dit jaar Afrika, vorig jaar het Azië van Rob Hofs Sporen uit het Oosten. De hoge plaats van Donorshow en Holland Doc ondersteunde ik graag. Die show onder meer vanwege het knappe spel met verwachtingspatronen: als ik ooit keek vanuit ‘kom kijken Mien, we worden weer in onze goede smaak gekwetst’, dan dit keer. Om beschaamd te worden. Nogmaals hulde voor bnn. Jammer (en onverwacht) dat het effect in aantallen codicillen klein bleek.

Holland Doc, daar kun je niet tegen zijn. Het bewijst dat er nog altijd een Hollandse documentaireschool bestaat, al bedoel ik daarmee meer het gemiddeld hoge niveau dan benoembaarheid in stijlkenmerken. Daarvoor is de reeks te gevarieerd. Dat Sexy van Menna Laura Meijer een eervolle vermelding kreeg is gerechtigheid. Daarin komen twee sterke punten van de vaderlandse tv bijeen: docu en jongeren-tv. Zelf had ik graag een vermelding toegekend aan jongerendrama De Daltons, de jongensjaren van Robert Alberdingk Thijm en Rita Horst. Maar hun eerste reeks kreeg al een prijs, en herhaling van iets dat toch ook ter aanmoediging dient vond men begrijpelijk onnodig. Maar mooi dat de vpro dus alive and kicking is.