H.J.A. Hofland

Blind date

Deze week heeft ons nationaal amateurtoneel in Den Haag het laatste bedrijf van het adembenemende toneelstuk Uruzgan tot een goed einde gebracht. Tot op het laatste moment bleef het spannend. Maar nu, na maanden van ondraaglijke onzekerheid weten we het. We blijven! Tot 2010! En daarna is het echt afgelopen! Misschien zal er hier of daar nog een Nederlandse soldaat sneuvelen, maar dat hebben we voor de wederopbouw over. It’s all in the game, zeggen ze dan in Washington en op het Navo-hoofdkwartier. Tenslotte zullen de Afghanen ons dankbaar zijn.

Zal er iemand die de vertoningen van dit amateurgezelschap een beetje heeft gevolgd over deze uitkomst verrast zijn? Van het ogenblik waarop de verlenging van de missie aan de orde kwam, heeft het vastgestaan dat Nederland voor twee jaar zou bijtekenen. Minister Eimert van Middelkoop kon door zijn verspreking onze ‘onderhandelingspositie’ tegenover de bondgenoten nog ‘verzwakken’ en kamerlid Hans van Baalen, gekweld door twijfel over de financiering, speelde op het laatste moment nog de Hamlet. Maar op de keper beschouwd was dat allemaal flauwekul. De kritiekloze hondentrouw van dit kabinet aan Washington en de Navo stond van het begin af borg voor dit resultaat. Een dieptepunt in onze buitenlandse politiek.

Waarom? Ten eerste heeft Den Haag vanaf het begin van onze aanwezigheid in principe gedaan alsof de relatie tussen Uruzgan en Nederland bilateraal was. Eerst was daar nog een corrupte gouverneur. Die werd dankzij een interventie van minister Bot door president Karzai vervangen en daarna konden we weer rustig scholen bouwen, waterputten slaan en agenten opleiden. Twee jaar opbouw was de afspraak, en dan weg. Binnen de helft van onze termijn wisten de Taliban zich te reorganiseren. Intussen hebben twaalf Nederlandse soldaten het leven gelaten. De illusie dat we ons in een bilaterale verhouding bevinden is onverminderd gebleven.

Dan vraag je je, ten tweede, af waardoor de Taliban konden terugkeren. Dat komt hoofdzakelijk doordat deze organisatie in het grensgebied met Pakistan ravitailleerde en rekruteerde en dit nog steeds doet. Intussen is door de recente avonturen van president/generaal Musharraf de onzekerheid in Pakistan aanzienlijk toegenomen. Over wat er in Islamabad verder zal gebeuren, hebben de heren Balkenende, Verhagen en Van Middelkoop niets te zeggen. In de Tweede Kamer is Pakistan ook niet aan de orde geweest. Wel kunnen de ontwikkelingen daar regelrecht van invloed zijn op onze missie.

Waar blijven, ten derde, onze vrienden van de Navo? Bij de grote meerderheid in het bondgenootschap was het verlangen om het leven van hun soldaten te wagen toch al niet groot. De onzekerheid in Pakistan en de terugkeer van de Taliban hebben de geestdrift verder doen verminderen. Met de Britten en Australiërs blijven de Nederlanders het spits afbijten. Dat stond al vast ruim voor het grote debat in Den Haag was begonnen. In tegenstelling tot wat het kabinet ons met behulp van het relletje om Van Middelkoop wilde doen geloven, was onze onderhandelingspositie dus niet in het geding. Misschien was dit wel het geval geweest als het kabinet zijn aarzeling geloofwaardig had gemaakt. Maar zoals gezegd: het besluit stond vast voor het officieel genomen werd.

Ten vierde. Bij een conflict van deze omvang moet je je afvragen wat er in Washington wordt gedaan en gedacht. De International Herald Tribune van 17 december meldt dat in Washington de resultaten van zes jaar oorlog tegen de Taliban worden gerevalueerd. Men is er niet tevreden. De aanvankelijke winst is de Amerikanen weer ontglipt. Geen wonder. In 2003 moest Irak gedemocratiseerd worden en daar zijn 150.000 soldaten nog mee bezig. Dus zijn er geen troepen voor Afghanistan beschikbaar. Dus moet de Navo het doen, maar die treedt niet agressief genoeg op. Minister van Defensie Gates heeft vrijdag op een conferentie in Schotland laten weten dat er een ‘geïntegreerd plan’ wordt gemaakt. Daar zal de Nederlandse missie een rol in krijgen.

Hoe? Dat wordt komend voorjaar op de grote Navo-conferentie in Boekarest beslist. Zullen de heren Van Middelkoop en Verhagen daar dan nog iets van betekenis kunnen inbrengen? Nee. Want we hebben bijgetekend tot 2010. Ongeacht wat Washington intussen over een agressievere tactiek en strategie zal hebben verzonnen; ongeacht wat er verder in Irak en Pakistan gebeurt. We hebben ons blind uitgeleverd.

Dat was niet nodig geweest. Als dit kabinet zijn serviliteit had weten te bedwingen, had het de Nederlandse aanwezigheid in Uruzgan op z’n minst voorwaardelijk kunnen maken. Om te beginnen een half jaar verlengen en dan verder zien. Twee jaar geleden dachten onze soldaten dat ze voor een opbouwmissie werden uitgestuurd. Wat zullen ze in 2010 weten?