Blinde vlekken

Philippe Delerm
Gestolen momenten
Uit het Frans (Enregistrements pirates, 2004) vertaald door Jean Schalekamp
De Arbeiderspers, 109 blz., 7,50,-

Het formaat van het boekje past bij de stukjes proza van gemiddeld vijfhonderd woorden, zoiets als dit signalement. Het eerste vignet, of hoe moet je deze korte vorm noemen, gaat net als het laatste over een schilderij: eenvoudige tafereeltjes waar een aandachtige blik niet direct zichtbare verbanden in aanbrengt; in zekere zin wordt het werk van de schilder die iets subtiels vastlegde nog eens overgedaan. In de andere teksten wordt gekeken – naar de houding van een vrouw die een hond uitlaat, de openbare verkoop van een erfenis, een stukje huid dat tussen T-shirt en spijkerbroek bloot komt – of geluisterd – naar uitdrukkingen als: ‘Ik heb schijt aan de dokter’ (van een man in het café), ‘Ik ben in vergadering’ (van een man die een kennis op bezoek heeft), ‘Hij bijt niet’ (hondeneigenaar tegen bange passant), ‘Zij kan het zich permitteren’ (twee vriendinnen op een gezinsstrand over een vrouw in string en strapless beha). Mooi is de verschrijving van een Zweedse studente: ‘Voor mijn raam is het herfstlandschap voltooid’: het al te letterlijk vertaalde woord is volmaakt op z’n plaats voor het idee van volheid en het breekbare herfstmoment. Een verhaaltje heet Drie boze mannen. Het ‘drie’ in de titel is listig. ’s Avonds laat staan twee mannen in een enorme stationshal te bekvechten. De passant die het moet aanzien, geneert zich en probeert er slinks langs te glippen, maar een van de twee botst achteruitlopend tegen hem aan. Met opzet waarschijnlijk. Poeslief excuses makend draait hij zich om: o nee, hij was geen ruziezoeker – prompt kiest de derde de kant van de andere man en wordt ook partij.

Uiteraard – het hoort bij de ultrakorte vorm – zijn er onder de 35 tekstjes ook mindere, juist die een verhaal vertellen; de betere zijn vastgelegde onbewaakte ogenblikken, kieren in het alledaagse, blinde vlekken die in het zicht komen. Deze omschrijvingen komen in elk geval dichter bij de oorspronkelijke titel en de opzet van de tafereeltjes dan de titel in vertaling die een contaminatie is van ‘gestolen uurtjes’ en ‘onbewaakte ogenblikken’. De Franse titel heeft het niet over ogenblikken maar blikken: steelse waarnemingen, clandestiene opnamen. Van Delerm (1950) zijn eerder enkele bundels met kort proza vertaald, een genre dat in Frankrijk een lange geschiedenis kent. In het Nederlands kun je denken aan Montag, Martens en Matsier, en vroeger A.L. Boom.