Buitenland

Blokkade-mentaliteit

Volgens F. Scott Fitzgerald was het ‘tegelijkertijd kunnen vasthouden van twee conflicterende gedachten en toch blijven functioneren’ een teken van ‘eersteklas intelligentie’. Voor een democratie kun je eenzelfde maatstaf bedenken. Het hele punt van een democratische samenleving is conflicterende gedachten samenbrengen in één – politiek – lichaam en ervoor zorgen dat de raderen toch blijven draaien. Zo bezien verdient de democratie in Fitzgeralds geboorteland de VS momenteel het etiket ‘eersteklas’ zeker niet.

Inmiddels wordt duidelijk dat Amerika’s democratische disfunctionaliteit een derde fase in gaat. De eerste begon onder Obama. Toen namen de Republikeinen zich plechtig voor dat Amerika’s eerste Afro-Amerikaanse president niets gedaan zou krijgen. Vrijwel elk plan werd in het Congres geblokkeerd uit vrees dat een succes voor Obama een nieuwe orde zou kunnen bestendigen. Fase twee was Trump voor wie beleid maken hoe dan ook geen prioriteit was. Toen waren het de Democraten die hindermacht speelden. Onder Biden lijkt het niet anders te gaan. Mitch McConnell, voorzitter van de Republikeinse Senaatsfractie, zei ‘honderd procent’ gericht te zijn ‘op het tegenhouden van de regering-Biden’.

Honderd procent. De Republikeinen zouden kunnen overwegen een deel van hun energie te besteden aan het binnenhalen van winst voor hun staten en districten, die ze in het Amerikaanse stelsel immers direct vertegenwoordigen. In plaats daarvan overheerst politiek nihilisme en is oppositie bedrijven de essentie geworden. De lijst met wetsvoorstellen die de regering-Biden heeft ingediend is lang, maar eerlijke strijd in de politieke arena blijft uit. Onder McConnells leiding weigeren de Republikeinen stelselmatig om plannen in stemming te brengen. De filibuster is standaard geworden.

Hoe diep de blokkade-mentaliteit zit, valt af te lezen aan het voorstel om een commissie in te stellen die onderzoek zou doen naar de aanval op het Capitool op 6 januari. De samenstelling van deze club was in balans, met evenveel Republikeinen als Democraten. Over het mandaat mochten de partijen in gezamenlijkheid besluiten. Toch weigerden de Republikeinse Senatoren een hoofdelijke stemming over dit voorstel. In een eersteklas democratie worden besluiten genomen door volksvertegenwoordigers hun oordeel te laten geven in een openbare stemronde. De huidige Amerikaanse democratie deinst terug voor zelfs die stap.

Conservatisme, zeker in de VS, was altíjd een obstructie-ideologie

Dat het ging om een voorstel tot onderzoek maakt nog duidelijker dat stilstand de voorkeurmodus is geworden voor de partij die in Washington niet aan de macht is. Het ging hier niet om grote uitgaven of ideologisch gedreven projecten, maar om simpele feitenvorsing waarbij geen van beide partijen in de gelegenheid is de uitkomst naar haar hand te zetten.

Er ligt een strategische noodzaak ten grondslag aan de huidige Republikeinse obstructie. Twee verkiezingen geleden wonnen ze de strijd om het Witte Huis met een verhaal over disfunctionele politiek in Washington en de noodzaak voor een buitenstaander om de boel eens op te schudden. Daarmee stapte de Grand Old Party een fuik binnen. Ze kan niet plotseling een bijdrage leveren aan een politiek die wel functioneert. De Republikeinen zijn hierin niet uniek. In veel landen kan rechtse oppositie alleen geloofwaardig blijven door de disfunctionaliteit die ze aan de kaak stellen in stand te houden.

Conservatisme, zeker in de VS, was altíjd een obstructie-ideologie. Toen in 1955 de eerste editie van The National Review verscheen, zei hoofdredacteur en conservatief icoon William F. Buckley dat zijn tijdschrift ‘recht voor de geschiedenis staat en “stop” roept’. Heel soms slipt er iets doorheen – de Republikeinen gingen onlangs akkoord met investeringen om de technologische concurrentie met China aan te gaan – maar ruim een halve eeuw later is conservatieve politiek in Amerika ingekookt tot enkel het doel dat Buckley verwoordde.

En daarmee tonen zich de twee conflicterende gedachten die in de VS worden vastgehouden, helaas zonder dat het land blijft functioneren. In zijn inaugurele rede zei Biden dat het zijn missie was ‘te laten zien dat onze overheid nog steeds werkt en dat onze overheid resultaten kan boeken voor de mensen’. Iemand die hoopt dat er straks weer een conservatief bewind heerst komt dan al gauw tot de conclusie dat de overheid lamleggen de manier is om de zittende macht in het hart te raken.