Blonde helden en dolfijnen

Tokio - The Cove weet deze zomer, tegen de verwachting in, grote bezoekersaantallen te trekken in Japan. Nog steeds trekt de film volle zalen. De Oscar-winnende documentaire over dolfijnenjacht en -afslachting in Taiji, een vissersplaatsje in Japan, had onder het westerse publiek al heel wat stof doen opwaaien. Zie je wel, die Japanners kunnen behalve van de walvissen en tonijnen ook niet van dolfijnen afblijven! In de film halen de hoofdpersonen, stoere Amerikanen en Canadezen, riskante toeren uit om de waarheid omtrent Taiji’s brute dolfijnenslagers aan het licht te brengen.
Dat de film überhaupt in Japanse bioscopen draait is al een meevaller. Zowel bij het Tokyo International Film Festival - waar de directie pas na veel internationale druk besloot de film alsnog in het aanbod op te nemen - als bij de publiekspremière deze zomer waren er de gebruikelijke protesten van extreem-rechtse groeperingen die met geluidswagens hun gal spuiden over anti-Japanse elementen. Het is in Japan niet ongebruikelijk om voor dergelijke dreigementen te zwichten. Er kwam ook een officieel verzoek om de film te verbieden, maar dat werd door een rechter afgewezen.
Het bleef ondertussen de vraag of de film - als hij al vertoond zou worden - op enig publiek kon rekenen. Traditioneel bestaat er in Japan een smet op mensen met beroepen die verband houden met de dood. Daarbij staan de vissers in Taiji met hun vierhonderd jaar oude traditie ver af van de leefwereld van de Japanse stedeling. En ook dierenbeschermers leken de filmzalen niet te gaan vullen: grootschalig activisme lijkt vrijwel afwezig in de Japanse samenleving. Het op reproductie en uniformiteit gerichte onderwijssysteem en het ten koste van alles willen voorkomen van gezichtsverlies zijn elementen die daar ongetwijfeld aan bijdragen.
Dat Japanners The Cove toch massaal bezoeken, maakt duidelijk dat er in ieder geval behoefte is aan kritische informatie. Of de blonde helden van de film die de strijd met Het Kwaad aangaan de Japanners zullen aanzetten tot meer activisme is maar zeer de vraag. Japanners hebben zich de afgelopen 65 jaar al zo aan het handje genomen gevoeld door die heel grote broer aan de overkant van de Pacific dat ze deze niche van internationale ongehoorzaamheid wellicht ook extra cultiveren.
De culturele identiteit ligt voor veel Japanners niet zozeer in de ‘onvervreemdbare culturele traditie’ die het vangen en eten van walvissen, dolfijnen en tonijnen zou zijn (het bekende, officiële Japanse argument), maar in het weerstand bieden tegen wat in hun ogen westers cultureel imperialisme is. Tot nu toe is van Japanse protesten in Taiji dan ook niet veel vernomen.