Blote borsten in Kiev

Kiev - ‘Als je naar de maan wijst, kijkt de idioot naar de vinger’, zegt een 27-jarige vrouw met kort, rood haar. Anna Hutsol neemt een trek van haar flinterdunne sigaret.

De uitgeblazen rook blijft in het luchtledige hangen. Net als deze confuciaanse uitspraak. Hutsol is de leidster van FEMEN, de vrouwenbeweging die regelmatig het nieuws probeert te halen met ontbloot bovenlijf, een paar potjes verf en extravagante acties. In een Kievse bar, het Oekraïense hoofdkwartier van de groepering, verklaart Hutsol zich nader over de maan, de vinger en de idioot. Vrij vertaald: als er een vrouw met blote borsten voor je neus staat, waar denk je dan aan? Aan wat je ziet of aan de reden waarom ze daar staat?
FEMEN probeert met radicale optredens mensen aan het denken te zetten. Of je ermee sympathiseert of niet: de huidige generatie moet zich volgens Hutsol realiseren dat je wel degelijk invloed op de samenleving kunt uitoefenen. Voor FEMEN is er een rol weggelegd in het ‘herdefiniëren van de feministische ideeën’, meent Hutsol. In klassieke vorm ging volgens haar het feminisme om het kopiëren van de man, door de vrouw. Maar feminisme 2.0 (Hutsol: ‘Of eigenlijk is dit niet eens feminisme meer’) staat voor het accepteren van het feit dat ‘een vrouw gewoon zelf een mens is’. Op basis daarvan moet de vrouw meer vrijheid en rechten krijgen. ‘Protesteren en politiek voeren doen wij op onze manier. Gelukkig lijkt dat steeds minder als shockerend te worden beschouwd.’
Maar voordat FEMEN en haar vijftigduizend leden andere Europese naties gaan veroveren (een paar landen hebben een zusterbeweging, waaronder Nederland) is de grootste uitdaging Oekraïne zelf. Hoewel er op elke man twee vrouwen te vinden zijn, kent de samenleving nog vele patriarchale trekjes. ‘Vrouwen mogen borsjtsj maken, kinderen opvoeden en op zich ook werken…’ Maar Hutsol benadrukt dat het respect ontbreekt en dat driekwart van de werklozen vrouw is. Sekstoerisme viert hoogtij en de Oekraïense staat en Europese voetbalbond UEFA lijken dat, met het EK voetbal in aantocht, helemaal geen probleem te vinden.
Voetbal: nog zo'n ‘mannenwereld’. Maar niet voor lang. ‘We hebben de oorlog al aan de UEFA verklaard’, besluit Hutsol. ‘Ze moeten deze zomer bang voor ons zijn. We zullen inbreken in de stadions en op onze wijze fans duidelijk maken dat een echte Oekraïense vrouw niet te koop is.’ De idioot die dan nog naar de vinger blijft kijken, is gewaarschuwd.