Televisie: ‘Under Tomorrow’s Sky’

Bomen in de lucht

Close Up: Winy Maas - Under Tomorrow’s Sky | Depot Boijmans Van Beuningen (Rotterdam) © pers.avrotros.nl

‘Als de wereldbevolking de komende decennia met vijf miljard groeit, moeten we in steden innovatieve vormen van hoogbouw ontwikkelen.’ Met die tekstkaart opent Under Tomorrow’s Sky over architect (en veel meer) Winy Maas. Jan Louter volgde hem tussen 2018 en 2020, van het spiegelend Depot van Boijmans Rotterdam tot nachtclub + overdekt themapark The Imprint in Seoul.

Innovatief zijn Maas en zijn collega’s van bureau mvrdv voluit, gezien hun opvallend oeuvre van gematerialiseerde en ontwerp gebleven gebouwen (‘je mag blij zijn als één derde wordt gerealiseerd’). Zo voyant als die publieksgebouwen voor kunst en amusement in Nederland en Zuid-Korea zijn, zo spectaculair ook hun ontwerpen voor woon- en kantoortorens van Zuidas tot Taipei (Taiwan) en Shenzhen (China). Waarbij in hun creaties (architectuur als kunstvorm immers) niet alleen de gebruiksfuncties tussen gelijkvloers en top sterk kunnen variëren, maar ook de materialen, vormen, verspringingen, uitstulpingen, plooien, kleuren dat doen. En de begroeiing, want met mvrdv gaan niet alleen bouwmaterialen maar ook grassen, planten, struiken, bomen de lucht in.

Als bouwkundig onbenul zocht ik in het Groene-archief naar mvrdv. Raak: René Zwaap gaf al een kwart eeuw geleden een haarscherp verslag van hoe het toen gloednieuwe vpro-gebouw personeel, geesten en gelederen spleet. Het was pas het tweede concrete gebouw van het jonge bureau – een gewaagde opdracht mede op basis van prijzen voor dito ontwerpen. Toen een vpro-delegatie langs wilde komen, moest in allerijl een ruimte worden gehuurd (tekentafels op een slaapkamer was weinig representatief) en speelden vrienden voor personeel.

Inmiddels zijn Maas & Co wereldberoemd en de film portretteert een niet te remmen werker met continu opborrelende ideeën, altijd simultaan spelend op talloze borden. En op elk bord van doen hebbend met legio partijen, van projectontwikkelaar tot bouwer, van lokale tot internationale politiek. ‘Trump wordt bedankt’, zegt hij als door diens China-politiek een giga-project getorpedeerd dreigt te worden. Na de hoogbouwtekst horen we hem zijn eerste woorden spreken. ‘Stedenbouwkunde en architectuur = optimisme, want je construeert de toekomst. Zonder optimisme kun je dit werk niet doen.’ Interessant, maar ook curieus. Hoe hoog moet je wel niet de hemel in bouwen om die extra vijf miljard, boven op de 7,7 van 2019, te huisvesten? Wat ik als catastrofe zie, ziet hij kennelijk als haalbare ‘uitdaging’. Gelukkig lees ik dat de VN-prognose waarop hij zich lijkt te beroepen van twaalf naar negen miljard is bijgesteld. Maar dan nog.

Louter heeft een mooi portret gemaakt, ook visueel, al zijn zijn interventies niet altijd soepel. Maar Maas’ pre-corona-optimisme wordt danig op de proef gesteld in de documentaire Zand in de machine, waarin het coronavirus ons waarschuwend toespreekt. ‘Hem’ zullen we er wel onder krijgen, ‘maar als we onze leefwijze niet snel radicaal herzien zullen we over tien jaar terugverlangen naar 2020’. Een vracht aan deskundigen en bewijzen. Gelukkig gelooft het virus dat we dat kunnen. Ook aanbevolen.


Jan Louter, Under Tomorrow’s Sky, Close Up, AVROTROS, woensdag 2 juni, NPO 2, 23.00 uur. Alain de Halleux, Zand in de machine, HUMAN, 2DOC, zondag 6 juni, NPO 2, 22.45 uur