Bommen voor vrede

De Navo-aanvallen op Joegoslavië zijn een nieuwe fase ingegaan. De bombardementen vinden al wekenlang vrijwel uitsluitend plaats in Servië. De Servische economie is kapotgebombardeerd. En alle Navo-politici verkopen nog steeds het verhaal dat voor de ellende in Kosovo maar één man verantwoordelijk is.

‘NA TWEE MAANDEN van bombarderen zijn de herinneringen aan wat we “het normale leven” noemden allang verdwenen. De mensen zijn prikkelbaar en gespannen en niemand is nog optimistisch. Er heerst angst, slapeloosheid, we strijden tegen depressie, een dagelijks gevecht om te overleven. Na meer dan tweehonderd keer luchtalarm zijn zelfs degenen met de sterkste zenuwen in Servië uitgeput.’ Dit zijn de eerste zinnen uit de bijdrage van een anonieme senior columnist uit Belgrado op de website van het (onverdachte) Institute for War and Piece Reporting, gepost op 21 mei. De frequent afzwaaiende raketten en clusterbommen van de Navo richten veel meer aan dan louter materiële en vleselijke schade. De zenuwen van de Servische bevolking staan op knappen. Of dat behoort tot de inmiddels beruchte 'niet-bedoelde’ schade is maar de vraag. De Navo-bombardementen zijn niet gericht tegen de Servische bevolking, verklaarde Janvier Solana op 24 maart, toen de luchtaanvallen begonnen. Maar alles wijst erop dat de Navo-aanvallen op Joegoslavië een nieuwe fase zijn ingegaan. De bombardementen vinden al wekenlang vrijwel uitsluitend plaats in Servië. De Joegoslavische deelstaat Montenegro, waar Milosevic’ aartsvijand Milo Djuganovic aan de macht is, wordt ontzien. Hoewel daar het Tweede Leger onder Servisch commando de bevolking in een ijzeren greep houdt. Solana meldde afgelopen maandag triomfantelijk dat de luchtaanvallen 'de publieke onrust’ in Servië vergroten. De collateral damage aangericht door de Noord- Atlantische luchtvloot helpt daar flink bij. Een paar uur na Solana’s uitspraak schakelde de Navo alle grote elektriciteitscentrales van Servië uit en werd voor het eerst sinds twee weken weer het centrum van Belgrado gebombardeerd. Bestookte de Navo de centrales eerst met grafietbommen die ze slechts tijdelijk onklaar maakten, nu wordt blijvende schade toegebracht met scherpe munitie. Geen stroom betekent de ontwrichting van de samenleving. Volgens de IWPR-columnist is de gammele Servische economie volledig kapotgebombardeerd. De columnist: 'Niemand heeft enig idee wat er zal gebeuren wanneer dit alles over is. Intussen is de overheidspropaganda krachtig als altijd - refererend aan de Navo als hondse, moordlustige criminelen, fascisten en nazi’s. Het doel is de illusie levend te houden dat Kosovo het waard is alles op te offeren. De fabrieken, de bruggen, de wegen, de mensen. Er ontstaat een paranoia die mensen immuun maakt voor nieuws over vredesinitiatieven en andere voorstellen.’ DE AMERIKAANSE luchtmachtgeneraal en bevelhebber over de geallieerde luchtvloot Michael C. Short heeft geen boodschap aan vredesinitiatieven. Hij vertrouwt op zijn bommen, vertelde hij afgelopen maandag in The Washington Post. Binnen twee maanden is het Joegoslavische Derde Leger dat in Kosovo opereert 'gedood of op de vlucht’, meent Short. Met de publieke steun voor Milosevic wordt ook afgerekend. Short: 'Als je ’s(ochtends wakker wordt en je hebt geen stroom en geen gas en de brug die je over moet om op je werk te komen ligt in de Donau voor de komende twintig jaar, dan denk ik dat je je begint af te vragen: “Hey Slobo, what’s this all about? Hoe lang moeten we dit nog verdragen?” Op een gegeven moment maak je de overgang. In plaats van nog langer het Servische machogedoe tegenover de rest van de wereld toe te juichen ga je je afvragen hoe je land eruitziet als dit zo doorgaat.’ Een dag eerder al schreef Clinton in The New York Times dat het voortzetten van de luchtaanvallen prioriteit heeft. En net als Short toont hij geen greintje gevoel voor de Servische medemens. Het is Milosevic niet gelukt de alliantie uit elkaar te spelen, schrijft Clinton. Integendeel: 'Mr. Milosevic weet nu zeker dat de luchtaanvallen doorgaan (…) en dat hij zijn volk zal moeten uitleggen waarom hij een niet te winnen militair conflict is aangegaan dat een militaire nederlaag brengt en economische verwoesting.’ Aan het eind van het artikel, 'Een noodzakelijke en rechtvaardige oorlog’, wordt Servië alvast een volledige wederopbouw in het vooruitzicht gesteld middels een soort Marshallplan, te bekostigen door de Verenigde Staten en de EU. Mits de bevolking leert van de bommen en het land werkelijk een democratie wordt. In zijn interview met The Washington Post toont luchtmachtbevelhebber Short zich zeer geïrriteerd over de aanvankelijke beperking die de negentien Navo-lidstaten hem oplegden. Hij had al vanaf dag één willen overgaan tot de totale ontwrichting van de economie. Dat het bondgenootschap daar nu voor lijkt te kiezen, is inge geven door recente berichten over deserties en publieke onrust in Servië. Clinton refereert daaraan in The New York Times, en ook Navo-woordvoerder Shea en Solana laten niet na te benadrukken dat Milosevic’ steun onder de bevolking tanende is. Montenegrijnse media berichten over protesten in Servische steden. In Krusevac, Aleksandrovac, Raska en Prokuplje zouden duizenden mensen de straat op zijn gegaan. In Cacak zou zelfs een 'burgerparlement’ zijn opgericht dat Milosevic oproept de oorlog te beëindigen. De aanleiding voor de onrust is steeds dezelfde. Als de lichamen van in Kosovo gesneuvelde reservisten bij hun familie worden bezorgd, slaat de vlam in de pan. Vrouwen en moeders van dienstplichtige soldaten gaan de straat op en eisen hun zonen terug. Inmiddels zouden velen geen gevolg meer geven aan hun oproep voor dienstplicht. Ook zou op grote schaal worden gedeserteerd. Het blijft bij moeilijk na te trekken geruchten die de Navo breed uitmeet. Uit Krusevac is iets meer bekend. Inwoner Milos meldt per e-mail dat in zijn stad wordt geprotesteerd tegen SPS-burgemeester Miloje Mihajlovic-Meda. Milos: 'Hij gaf de lokale militaire autoriteiten toestemming twee keer zo veel dienstplichtigen op te roepen als Belgrado had bevolen. Dat leverde hem een medaille op, maar ook ontevredenheid van de bevolking. Kijk, er zijn rare dingen aan de gang. Sommigen dienden drie maanden in Kosovo, anderen maar één. Dat is onrechtvaardig.’ Volgens Milos protesteren zo'n duizend mensen elke dag tegen de burgemeester. Daaronder zijn ook vrouwen en moeders van dienstplichtigen. 'Maar’, schrijft Milos, 'als er een grondoffensief komt, dan neemt iedereen spontaan de wapens op. Navo wacht de hel op aarde als ze Servië binnentrekken.’ Van de Navo-bombardementen op zijn land begrijpt Milos niets. Hij schrijft zijn e-mail op het moment dat in tweederde van het land de stroom is uitgevallen. Krusevac heeft geluk. 'Hier regent het vanavond alleen maar water uit de hemel. Hoe kunnen we nu aan dezelfde kant staan als de Navo die zegt dat ze niks tegen ons heeft, maar tegelijkertijd onschuldige burgers doodt - onze vrienden, familie? Wat onze politici in Kosovo hebben veroorzaakt is geen excuus om de hele natie te straffen. We zijn vijftig jaar teruggeworpen. Ze vernietigen het hele land voor onze ogen en ze verwachten dat we ze met open armen ontvangen? Ik heb niks tegen de Navo, maar ik zal elke Navo-soldaat doden die een voet op het grondgebied van mijn land zet.’ HET NAVO-DENKBEELD dat de onrust kan worden gevoed met bommenterreur in heel Servië berust op een tragisch misverstand. De soldaten wier levenloze lichamen de bron van protesten zijn, vielen in Kosovo. Niet zelden door acties van het Kosovo Bevrijdingsleger. Het bombarderen van de Servische troepen in Kosovo zal de animo om daar te vechten niet doen toenemen, maar het bombarderen van strategische burgerdoelen in heel Servië om het moreel van de bevolking te breken, werkt averechts. Het lukte de nazi’s niet met hun bombardementen op Londen, de geallieerden evenmin met hun vernietiging van de Duitse steden, noch de Amerikanen met hun bommentapijt op Vietnam. Een dergelijke strategie doet niet alleen de wraak- en vechtlust van de bevolking buitensporig toenemen, bovendien doet hij het masker vallen van degenen die zeggen moreel verheven te zijn boven de tegenstander. Is het moreel aanvaardbaar om het leven van tien miljoen Serviërs te ontwrichten ten einde een miljoen Albanezen te laten terugkeren naar hun verwoeste huizen? Hopelijk is het degenen die 'ja’ antwoorden niet ontgaan dat alle politici met hun hand op de Navo-knop n achterban nog steeds voorhouden dat voor de ellende in Kosovo maar één man verantwoordelijk is. En zijn paleis is nog steeds intact.