Menno Hurenkamp

Bos en Balkenende (1)

De naïeve vreugde over de mogelijkheid van een echt linkse – pvda-GroenLinks-SP – of een echt liberale – pvda-GroenLinks-vvd – regering in Nederland kan niet genoeg getemperd worden. (Waar is d66 in die rijtjes? Goede vraag! Volgende vraag!) Beide varianten vergen een heel grote pvda en of dat zover komt, staat nog te bezien. De club kan, nu het kabinet met geld gaat strooien, alleen nog maar dalen in de peilingen. Zo’n negatieve trend jaagt weer kiezers weg. Wouter Bos zal nog een kluif hebben aan de schmierende Ferry Mingelen: «Nou, meneer Bos, eerst stond u op zestig zetels en nu nog maar op 51. Het gaat helemaal niet goed, hè?» Bovendien, een vvd met Rutte aan het hoofd tekent voor zo’n liberaal kabinet. Maar een Verdonk-vvd in een liberale regering is uitgesloten. Verdonk is geen liberaal maar een conservatief van het nieuwe soort, streng maar dom.

Genoeg over namen en rugnummers. Je hebt mensen die praten over ideeën en je hebt mensen die praten over mensen, aldus een Grote Nederlandse Schrijver die zelf graag als ideeënman te boek staat, maar die onlangs zo’n zeshonderd keer opdook in de media om uit te leggen dat zijn overleden collega Grote Nederlandse Schrijver een secundaire sukkel was, racist ook, en gestikt in zijn eerste boek. Over de ideeën dus. Wouter Bos hield recentelijk een betoog over de verzorgingsstaat. Size doesn’t matter was de titel, die slaat op de omvang van die verzorgingsstaat – net grappig genoeg om even te noemen. De kern: geld investeren om mensen aan het werk te krijgen, door in onderwijs en opvang te voorzien, levert de maatschappij meer op dan bezuinigen op overheidsuitgaven. Het betaalt ook beter uit om overheidsgeld te steken in jonge mensen dan in oude mannen die drammen om verworven rechten. Drie soorten reacties op dat betoog vielen op.

De eerste, en meest adequate reactie, was dat Bos bijna niets nieuws zei, maar op een rij zette wat hij al een tijdje uitdraagt. Nieuw was alleen de aankondiging dat die oude mannen hun levensloopregeling – u weet, de spaarregeling om kinderen mee op te voeden of je mee bij te scholen – toch niet mochten gebruiken om voortijdig van te gaan uitrusten. De tweede reactie, in merkwaardig contrast met de eerste, was dat Bos nu eens kleur bekende. Eindelijk had de pvda-leider een keer een statement afgeleverd! Terwijl hij dus (bijna) niets nieuws zei. De derde reactie was nog wonderlijker. Die kwam van zijn naaste concurrent, premier Jan Peter Balkenende. Hij vond het «bevoogdend» dat Bos pleitte voor door de overheid betaalde kinderopvang, dat iedereen van hem moet werken. Nog los van wat Balkenende aan bevoogdends in petto heeft, is het de vraag of hij dat wel echt als een verwijt kon bedoelen. In de Bilderberglezing van de premier uit januari 2005, veel genoemd als zijn meest «visionaire» speech, wijkt hij met een pleidooi voor de «participatiemaatschappij» niet heel veel af van wat Bos voorstelt. Die twee analyses bijeenbrengen gaat heel wat sneller dan ruziën met de SP over de kleptocratentax. Een glaasje Pinot en ik schrijven de verhalen van Bos en Balkenende zo aan elkaar vast, daar hoeft Beatrix helemaal geen informateur voor te benoemen. Dus dat krijgt u volgende week.