Boudewijn en harmke

De overeenkomst tussen Wolfgang von Goethe en Mick Jagger is dat ze hier te lande worden opgeëist door Boudewijn Büch. ‘Niemand bewondert en bemint hen meer’ is diens boodschap, op het onsmakelijke af. Verder over Harmke Pijpers die naast Karel en Angela het gezicht van de ‘eigenzinnige Avro’ moet worden. Eigenzinnig is Harmke zeker, maar ‘Nederland volgens Pijpers’ is bovenal braaf.

‘Uit die poort kwam de koets wanneer Goethe op reis ging.’ We zien een huis in Weimar en, verdomd, daarin een poort. Het is je toch wat. Dat Goethehaus gaan we verder niet binnen, 'want daarover heb ik al eens een reeks gemaakt’. 'Ik’ is Boudewijn Büch, ditmaal heet het Goethe achterna en betreft het diens reizen. Veertien delen poorten, tombes, standbeelden, logeerkamers, eerste drukken en, bovenal, Büch. Soms denk ik dat Boudewijn iets vreselijks weet van Vera Keur. Hoe valt anders te verklaren dat hij elke hobby die hij bezit mag omzetten in eindeloos durende projecten waarin hij, doorlullend, letterlijk en figuurlijk tussen de kijker en het object gaat staan? Waarbij het zelden gaat over het boek dat hij bespreekt, het eiland dat hij bezoekt, Goethe die hij nareist, maar bovenal over Boudewijn Büch. Wiens ware specialisme 'enthousiast en geobsedeerd zijn’ is en wiens enthousiasme en obsessie het eigenlijke onderwerp vormen van zijn programma’s.Als hij Keur niet chanteert, rest alleen de mogelijkheid dat er een publiek is voor Büch zelf. Ik kan me nauwelijks voorstellen dat de kleine groep Goethe-Kenner-und-Liebhaber zich niet met schaamrood afwendt van zoveel spierballenvertoon van detailkennis, triviale interpretatie van zieleleven en schaamteloze usurpatie: 'Zie mij, ware bewonderaar en kenner van het genie.'Goed, voor dat soort volk maakt de Vara ook geen televisie. Maar toch wel, hoopte ik, voor de veel grotere groep waartoe ik behoor, die wel eens iets van Goethe las, onprecieze noties heeft over biografie, veelzijdigheid, schrijverschap. Maar als wij onze kennis en ons begrip door deze reeks al zouden kunnen verrijken, dat lukt niet omdat wij afhaken van wege dezelfde zaken die kenners doen knarsetanden. Rest slechts de groep Büch-adepten die het niet smakeloos maar geweldig vindt dat hij, bij afwezigheid van suppoost en elektronische beveiliging de sarcofaag aanraakt om daarop het vreugdedansje te maken van een jochie dat een doelpunt heeft gemaakt. Die het dapper en geestig vindt dat hij een buste van de schrijver een natte zoen op de bek geeft om het beeld daarna droog te vegen met de verklarende tekst: 'Hij is Mijn Vriend.’ Al valt niet uit te sluiten dat een deel van die groep het niet geweldig of dapper vindt maar naar Büch kijkt als een wrede burgerman naar de dorpsgek die door dat bekijks alleen maar meer doorslaat.Op zijn minst zijn er pijnlijke scènes waarbij de cameraploeg dat opjuinende effect lijkt te hebben. Helaas, niets heeft Büch van Eckermanns dienstbaarheid. En zoals hij elke kritiek herleidt tot onkunde en jaloezie zal hij nu Goethe nadichten: 'Der Tausendsackerment! Schlagt ihn tot, den Hund! Es ist ein Rezensent.'Daarom 'something completely different’: Nederland volgens Pijpers. Van Harmke Pijpers moet je houden, wat ze, 'every inch a bitchy lady’, niet makkelijk maakt. Bij de VPRO-radio lang een Fremdkörper vanwege weerzin tegen ongewassen langharigheid en de flauwekulkant van de jaren-zestiggeest. Maar daar ook op haar plaats door vakvrouwschap, kritische geest, nieuwsgierigheid en scherpte van interviewen. Haar soms snijdende ironie werd uitzonderlijk toen ze in het algemene Radio-1-deel belandde dat naar gezapiger 'objecti0 viteit’ streeft - zelf leek ze daardoor ook minder weerbarstig te worden. Nu mag ze voor TV Dits en Avro gezegden behandelen: 'Geld maakt niet gelukkig’; 'Van je familie moet je het hebben’.Per thema bezoekt ze reeksen mensen met het gemak van de brutalen die de halve wereld hebben. Gevat is ze en soms levert het aardige portretjes op, zoals dat van een 92-jarige Markense en haar onafzienbare nageslacht. De eerste aflevering werd ontsierd door büchiaanse trekjes, vanwege understatements met camera en kijker over de hoofden van haar objecten. Dat wordt minder. Maar veel meer dan onschadelijk tv-amusement levert het niet op. Voor wie het Faust-lezen moe is.