Brand in Londen

«Rood is de kleur van Londen, een teken van vuur en vernietiging», schrijft Peter Ackroyd in zijn biografie van de Britse hoofdstad. Sinds haar ontstaan is de stad geteisterd door branden met als bekendste natuurlijk die uit het annus mirabilis 1666. Over branden die in de afgelopen eeuw hebben gewoed is momenteel een bijzondere expositie te zien in The Photographers’ Gallery. Het fotomuseum in hartje Londen toont een verzameling zwart-witfoto’s uit het archief van de Londense brandweer dat in totaal zo’n driehonderdduizend foto’s telt. De foto’s zijn genomen met het oog op de gerechtelijke lijkschouwing, de verzekering of de debriefing. Er zaten geen artistieke pretenties bij.

Medium fb02

Vanzelfsprekend zijn de grote branden van de afgelopen honderd jaar ruim vertegenwoordigd, zoals het gesmolten glas van het in 1936 afgebrande Crystal Palace en de groentemarkt van Covent Garden, die in de donkere dagen voor kerst 1949 werd overvallen door de Londense plaag. Ook de Blitz-branden ontbreken natuurlijk niet.

Het zwaartepunt van de tentoonstelling ligt echter bij de huis-, tuin- en keukenbranden, bij korte, felle en soms dodelijke vuurzeeën in Sleaford Street, Seymour Place en Kingsland Road. Stillevens met geblakerde stoelen, een open raam en een jongetje dat uit zijn schuilplaats, een grote melkbus, wordt gehaald. Soms zijn de brandsporen niet of slecht zichtbaar. Op de plek waar een slachtoffer heeft gelegen staat een kruis of een rode stip.

Medium stpaul

Het is aan de fantasie van de bezoeker om het dramatische verhaal in te vullen. Zelfmoord? Een gevallen kaars? Een ontplofte televisie? Of brandstichting? En ondertussen met fascinatie en weemoed kijken naar Perzische tapijtjes in de naoorlogse huiskamers, of naar de goede oude Routemaster-bus die op een dag in 1974, door onbekende oorzaak, een huis aan Blackstock Road was binnengereden.

Frivoler zijn de foto’s waarop de nevenactiviteiten van de spuitgasten te zien zijn. Een plons in het zwembad om de tijd tussen de branden te verdrijven, een Dracula-voorstelling of een benefietmarkt in Eltham waar de deputy assistant chief fire officer een kokosnoot wint. Het vormt een mooi contrast met het gevaarlijke bluswerk. En met de huidige tijd waarin Britse brandweermannen, om spierverrekkingen en ander blessureleed te voorkomen, geen lichamelijke oefeningen mogen doen terwijl ze op het brandalarm wachten. Een recent opgeleverde brandweerkazerne in Plymouth heeft zelfs geen glijpaal. Te gevaarlijk. l

Medium lounge74.g

The London Fire Brigade Archive is tot

17 september te zien in The Photographers’

Gallery aan 5 Great Newport Street.

Dichtstbijzijnde metrostation: Leicester Square