Braziliaans zakgeldschandaal leidt tot celstraf

São Paulo – Zeven jaar nadat hij zijn eerste, explosieve onthulling deed over ‘het grootste corruptieschandaal onder de regering van ex-president Luiz Inácio Lula da Silva’ stond ex-afgevaardigde Jefferson vorige week terecht voor de Hoge Raad van Brazilië. De Hoge Raad oordeelt over 38 aangeklaagden in een megaproces dat pas nu is gestart.

Het schandaal, bijgenaamd mensalão (dik zakgeld), kwam in 2005 naar buiten toen een furieuze Jefferson een boekje open deed. Hij was uit op wraak omdat zijn eigen partij (ptb) op corruptiepraktijken binnen het nationale postorderbedrijf was betrapt. Hij vertelde de pers over een betalingsschema van de arbeiderspartij pt van president Lula aan de coalitiegenoten, met als doelstelling dat ze voor de regeringsvoorstellen zouden stemmen in het parlement.

De meeste politici werden vrijgesproken tijdens een parlementaire enquête naar het schandaal. Drie politici verloren wel hun mandaat, onder wie Jefferson. Ook de kabinetschef van Lula, José Dirceu, moest aftreden. Hij was de gedoodverfde opvolger van Lula, maar werd er door Jefferson van beschuldigd de ‘bendeleider’ te zijn geweest. Lula zelf bleef buiten schot.

Feit is dat er in 2003-2005 tientallen miljoenen euro’s via publieke en private banken zijn doorgespeeld aan Lula’s pt via ene Marcos Valério, die zijn financiële diensten had aangeboden. Dat feit wordt zelfs door de verdediging van de 38 beschuldigden in het proces erkend. Maar zij stellen dat het ‘slechts’ om leningen ging, waarmee verkiezingsschulden van de coalitiepartijen via een officieuze kas werden afbetaald door de pt. De Hoge Raad heeft echter de centrale gedachte, zoals die door Jefferson was geformuleerd, achter het schema bevestigd: het geld (enkele tientallen miljoenen euro’s) mag dan misschien aan verkiezingscampagneschulden zijn besteed, maar dat neemt niet weg dat de pt daarmee goodwill heeft willen creëren onder de coalitiepartijen – en dus is er sprake geweest van corruptie. Daarbij gelooft de Hoge Raad niet dat het om echte leningen ging. Het zou wel degelijk om gestolen publiek geld zijn gegaan.

Jefferson van coalitiepartij ptb kan tussen de twee en twaalf jaar gevangenisstraf krijgen omdat hij zich naar de mening van de Hoge Raad heeft laten corrumperen met 1,7 miljoen euro. Behalve Jefferson werden afgelopen week nog zeven aangeklaagden voor corruptie veroordeeld. Ex-kabinetschef José Dirceu moet zich ook mentaal gaan voorbereiden op celstraf. Hij is volgende week aan de beurt.