Braziliaanse vrouwen op drift

São Paulo - Twintig was de Braziliaanse Parel toen ze in 2003 uitstapte op de luchthaven van Madrid, opgewacht door mensensmokkelaarster Bruna. Ze kwam terecht in nachtclub Big Ben.

Die buitte Parel drie jaar seksueel uit, tot ze ging samenwonen met een Marokkaan en een luxer leven kreeg. Maar niet voor lang. In 2008 werd Parel zonder geldige papieren door de politie opgepakt. Ze zat twee maanden vast en werd Spanje uitgezet, terug naar Brazilië, terug naar Amazone-stad Belém.
Elf vrouwen vertelden hun verhalen en analyseerden die samen met mensenrechtenorganisatie Sodireitos uit Belém. Het resultaat, Mulheres em movimento (Vrouwen in beweging), werd afgelopen week gepresenteerd en moet beleidsmakers aan het denken zetten.

Sodireitos wilde begrijpen wat vrouwen drijft om hun families achter te laten en om, vrijwel altijd alleen, een onzeker avontuur aan te gaan. Met de analyse zouden de vrouwen bovendien zelf inzicht krijgen in hun maatschappelijke situatie. De verhalen laten zien hoe ze ieder voor zich vechten om uit de vicieuze cirkel van armoede en uitzichtloosheid te komen. Hun stambomen, die ze op papier zetten, geven aan hoe hun ouders en grootouders ook al migreerden, met name vanuit het binnenland van de Amazone naar de stad.
Maar anders dan hun ouders gaat de huidige generatie jonge, veelal alleenstaande vrouwen helemaal alleen in het buitenland op zoek naar betere kansen. Dat hun meest basale mensenrechten daarbij grof worden geschonden, constateerden ze allemaal. Parel: ‘Ik ben tussen criminelen vastgezet en gedeporteerd. Volgens mij is mijn recht geschonden.’

Volgens recente cijfers van het Braziliaanse ministerie van Justitie zouden jaarlijks zestigduizend Brazilianen slachtoffer zijn van internationale netwerken van mensenhandel. De overgrote meerderheid is vrouw, arm en tussen de 18 en 25 jaar. De Verenigde Naties schatten het cijfer hoger in: honderdduizend. Het verschil, zo verklaart het ministerie van Justitie, is dat die groep ook uit illegale migranten bestaat die niet direct slachtoffer van mensenhandel zijn.
Het idee bestaat dat al die vrouwen in de prostitutie terechtkomen. Maar dat is niet altijd zo. Van de elf vrouwen uit het onderzoek van Sodireitos werkten er vier als kindermeisje of in de horeca. Slechts één vrouw is overduidelijk slachtoffer van mensenhandel geweest. Toch kregen ze het stigma van prostituee opgeplakt. Wie terugkeert, wordt met de nek aangekeken.