Sylvain Ephimenco

Brief aan mijn verdraagzaamheid

Samen hebben we het jarenlang heel fijn gehad. Ik durf bijna te zeggen dat we een onafscheidelijk stel vormden. Toegegeven: ik heb je nogal laat leren kennen. Omstreeks mijn tiende of twaalfde levensjaar. Daarvoor heb ik je node moeten missen. En het is juist je afwezigheid die ruimte gaf aan verschrikkelijke excessen in het Algerije van mijn prille jeugd. Als kind zag ik hoe dode gezichten door kranten werden bedekt, hoe het bloed dat op straat opdroogde langzaam donker werd en hoe stukjes hersenen aan een muur plakten. Toen die oorlog vol wreedheden tot een herinnering werd teruggebracht en ik in een meer vreedzame omgeving mocht opgroeien, kreeg ik alle gelegenheid met jou kennis te maken. De principes die je me bijbracht, zijn nog steeds de voornaamste richtlijn waarlangs mijn leven zich ontwikkelt. Ze zijn van onschatbare waarde en ik dank je daarvoor. Toch zal het je niet ontgaan zijn dat we de laatste tijd vaker dan vroeger met wat onenigheid hebben te maken. Op een aantal punten gaan onze standpunten volstrekt van elkaar afwijken. Het begrip dat je van mij verlangt, de mate van aanpassing die je van mij verwacht, weiger ik op te brengen.

In mijn ogen komt het erop neer dat je me vraagt de diffuse onverdraagzaamheid die zich aan het verspreiden is in deze samenleving te tolereren. Dit louter en alleen omdat de uitdragers van dit voor mij expansionistische conservatisme tot een ander ras, een andere cultuur en een ander geloof behoren. En waarschijnlijk ook omdat ze in sociaal opzicht tot de zwaksten gerekend mogen worden. Het gaat om de denkbeelden van mensen die afkomstig zijn van landen met een sterke islamitische identiteit. In bijna alle gevallen zijn het landen met een zwak ontwikkeld democratisch besef en een beperkte vrijheid van meningsuiting. Je kunt stellen dat we hier met twee modellen hebben te doen. Het een is progressief en modern en schiet af en toe door richting normenloos hedonisme, het ander is behoudend en conservatief met af en toe reactionaire trekken. Ik wil best begrip opbrengen voor de tweestrijd waarin een moslim verkeert als hij vanuit zijn rigide visie de hem omringende wereld beschouwt. Ik ben zelfs bereid onophoudelijk tekst en uitleg te geven aan nieuwkomers zodat ze onze moderniteit beter leren begrijpen. Maar ik wil je ook waarschuwen: ik ben niet van plan een centimeter toe te geven aan krachten die een verschuiving van onze waarden in hun richting zouden nastreven. Voor mij begint hier een nieuwe strijd.

In tal van segmenten van onze samenleving worden steeds meer incidenten gesignaleerd. Homo seksuelen, met name in Rotter dam, worden gepest of uit hun leefomgeving weggejaagd. Vitri nes van winkels met seksattributen worden verbrijzeld. Vrouwen die zich in de ogen van conservatieve moslims te licht kleden, worden beschimpt. Een opera wordt niet opgevoerd na het ontvangen van dreigementen. Deze tot nu toe beperkte incidenten kunnen de voorlopers zijn van een meer tastbare richtingenstrijd. De waarden waar het hier om gaat zijn mij te dierbaar om ermee te marchanderen. Onder andere: vrijheid van gedrag en menings uiting, respect voor afwijkende seksuele geaardheid en gelijkheid tussen mannen en vrouwen.

In deze Nederlandse samenleving heb je meer dan elders de neiging om je met de lompen van het cultuurrelativisme te tooien om eventuele conflicten te vermijden. Maar tussen verlicht cultuurrelativisme en zelfverloochening is de marge te smal. Ik heb dus besloten om niet met jou mee te gaan en me niet welwillend op te stellen als het gaat om tolerantie voor uitingen van onverdraagzaamheid. Als je deze brief goed hebt gelezen, zul je eruit kunnen distilleren dat ik er niet op uit ben onze relatie te schaden, maar juist te versterken door wat haar essentieel maakt te beschermen en te eren.