Britse pers zegt ‘NO’

Londen – Bij de recente ontmoeting tussen David Cameron en zijn Hongaarse ambtgenoot Victor Orban bleef een heikel onderwerp onbesproken. De Britse premier deinsde ervoor terug om de meest verregaande persbreidel in Hongarije sinds de Koude Oorlog aan de orde te stellen.

Het probleem is dat de Britse regering zelf – opgejaagd door de Labour-oppositie, slachtoffers van roekeloze tabloidjournalisten en campagnegroepen – de geschreven pers onder staatstoezicht wil stellen. Kranten en weekbladen echter weigeren te buigen.

Voor de Britse pers was 1695 een gedenkwaardig jaar. Niet langer hoefden media vergunningen aan te vragen om te mogen verschijnen. Aan deze vrijheid dreigt een einde te komen. Eerder dit jaar kwamen oppositieleider Ed Miliband, enkele ministers en afgevaardigden van Hugh Grants actiegroep Hacked Off tijdens een nachtelijk overleg en omringd door lege pizzadozen een veredeld licentiesysteem overeen. Britse publicaties zouden zich voortaan moeten onderwerpen aan een waakhond, eentje die aan het lijntje ligt van de overheid.

Het voorstel vloeide voort uit de afluisteraffaire van News of the World en het daaropvolgende onderzoek. Er moest ‘iets’ gebeuren en dat iets groeide, per koninklijk besluit, uit tot staatsregulering. Publicaties die het negeren lopen het risico kapot te worden geprocedeerd wanneer ze over de schreef gaan. Een afschrikwekkende werking heeft het vooralsnog niet. The Spectator zette onlangs een groot ‘NO’ op het omslag, terwijl Private Eye de kranten als poesjes afbeeldde die allemaal lieve dingen melden over ministers, kamerleden en Hugh Grant.

Er heersen zowel principiële als praktische bezwaren. Zo is er een clausule die bepaalt dat lezers die bezwaar hebben tegen een artikel gratis een procedure op gang kunnen brengen. De kosten liggen altijd bij de aangeklaagde, ook al is de klacht ongegrond. Zeker bij de regionale pers kan dit al spoedig leiden tot faillissementen. Bovendien bestaan er al manieren om kranten aan te klagen op basis van bestaande wetten, zowel civiel- als strafrechtelijk. Komende maand beginnen bijvoorbeeld geruchtmakende afluisterprocessen tegen bekende ex-journalisten. Tevens koesteren de media argwaan jegens de motieven van Hacked Off. Zo heeft de actiegroep advies ingewonnen van mediaprofessor James Curran die wil dat de perswaakhond ‘de termen van het publieke debat gaat bepalen’ en dat journalisten voortaan verplicht een ‘gewetensclausule’ ondertekenen. De voorzitter van fungeerde onlangs als advocaat van de crimineel David Hunt die wilde voorkomen dat The Sunday Times zou berichten over zijn activiteiten. De rechter loofde de ‘verantwoordelijke journalistiek’ van de krant. Opvallend berichtte Hacked Off op haar website met geen woord over dit vonnis.