Hoofdcommentaar

Britse toestanden

STRAFRECHT IS MENSENWERK. Het garandeert geen gerechtigheid, geen bekering van de veroordeelde en geen zedelijke verbetering van de samenleving. Het is slechts een gebrekkig maar noodzakelijk middel om burgers te bevrijden van de last om wraak te nemen voor onrecht dat hun wordt aangedaan. Het voorkomt dat de samenleving wordt geregeerd door angst, willekeur en het recht van de sterkste.
Eigenrichting is dan ook geen goed idee, behalve als de bevolking geen enkele invloed op de rechtspraak kan uitoefenen. Dat is eigenlijk alleen het geval in een dictatuur. De website van de Stichting Stop Kindersex, waarop namen, adressen en foto’s van veroordeelde pedofielen worden gepubliceerd, is dan ook uit den boze. Deze actie is het begin van eigenrichting, omdat de site suggereert dat pedofielen voor het leven moeten worden bewaakt door het grote publiek en omdat de stichting zelf met dubieuze methoden aan ‘opsporing’ in chatrooms doet. Een eerdere site van de initiatiefneemster, Yvonne van Hertum, is uit de lucht gehaald, omdat zij zich daarop schuldig maakte aan laster. Het is helemaal een veeg teken dat zij voorwerp van strafrechtelijk onderzoek is geweest, omdat zij veronderstelde pedofielen zou hebben gechanteerd.
De actie is niet alleen slecht, maar ook dom. Onderzoek wijst uit dat de meeste pedofiele vergrijpen worden gepleegd door mensen uit de omgeving van het slachtoffer. Uit een onderzoek van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum van het ministerie van Justitie uit 1997 bleek dat driekwart van de daders afkomstig is uit de gezins- of familiekring. Slechts één op de tien was een vreemdeling van het soort dat volgens de stichting in de gaten moet worden gehouden. De stichting kijkt dus de verkeerde kant op en schept een vals gevoel van veiligheid om het knusse Hollandse gezinnetje.
Verwonderlijk is dat niet. Een website die gezinnen en scholen aanspoort om de hand in eigen boezem te steken krijgt waarschijnlijk veel minder weerklank. Mensen zijn gemakkelijker te mobiliseren tegen een gemeenschappelijke vijand van buiten. En er is nu eenmaal geen gemakkelijker doelwit dan een geïsoleerde pedofiel, helemaal als hij opereert op dat grote, enge internet, waarop oudere Nederlanders graag hun ongenoegen projecteren.
In Groot-Brittannië heeft deze hysterie vormen aangenomen die we hier beslist niet moeten introduceren. Daar ontlaadt de zogenaamd spontane volkswoede – die in werkelijkheid vaak wordt gepleegd of georkestreerd door de minst aangepaste elementen in een buurt – zich geregeld tegen echte dan wel vermeende kindermisbruikers. Een berucht geval deed zich voor in de zomer van 2000, toen een achtjarig meisje werd vermist en de Britse tabloids gegevens van ‘bekende’ pedofielen publiceerden. Het gevolg was dat mensen met overeenkomstige achternamen werden bedreigd of lastiggevallen, met als toppunt de besmeuring van de praktijk van een pediater in Wales door een groep ‘waakzame’ ongeletterden die het bordje op haar deur verkeerd begrepen.
De journaliste Decca Aitkinhead heeft deze acties zorgvuldig in kaart gebracht. Zij kwam tot de slotsom dat die georganiseerde verontwaardiging een ander, verkapt doel dient: het verenigen van vereenzaamde buurtbewoners in een nieuw sociaal netwerk, vooral op plaatsen waar de oude netwerken van kerk, vakbond, woningcorporatie of sportclub zijn weggevallen. In die netwerken is zelfs voor asociale elementen een plaats, omdat zij in de morele rangorde nog altijd boven de pedofiel staan. Misschien wel juist voor hen, omdat agitatie tegen pedofilie voor hen een middel is om zichzelf te rehabiliteren.