De beste boeken van 2018

Broccoliroosjes, sukadelappen

Peter Delpeut schreef met In het zwart van de spiegel een meeslepend meesterwerk over een zoektocht naar de impact van het werk van schilder Claude Lorrain (1600-1682) op tijdgenoten en wat er nu nog van zijn werk terug te vinden is in Europese landschappen. Wat bezielde hem, vraagt een oude, bijna blinde filmer zich af. Wie inspireerde hij, waarom werd hij pas ruim honderd jaar na zijn dood beroemd en wilde iedereen ineens een Lorrain hebben? Wie waren zijn vrienden, waarom installeerde men vooral in Engeland ineens landschappen die gebaseerd waren op Lorrains werk? En waar is de vriendin van de filmer gebleven die hem vroeger altijd op zijn zoektochten vergezelde? Niet een onderwerp waar je op het eerste gezicht meteen voor op de banken gaat, maar Delpeut slaagde erin via wonderlijke details, uitvoerige interpretaties, vasthoudende zoektochten in archieven en oude bibliotheken een fraai beeld neer te zetten. Literatuur in optima forma: obsessief, gedetailleerd, nieuwsgierig en vol van prikkelende beschouwingen en ontmoetingen. Vergeten kunst als metafoor van engagement.

In De avond is ongemak gaf Marieke Lucas Rijneveld een gedetailleerd verslag van de ondergang van een pubermeisje dat zich steeds meer verliest in pijnlijke en morbide rituelen. Via een stortvloed van beelden en vergelijkingen laat ze de ondergang onontkoombaar zien. Dit is nog eens een plattelandsroman. Ze maakte van haar dwarse heldin gelukkig niet alleen een ziektegeval waar we handenwringend vanuit de verte naar zitten te kijken. We mogen met haar meeleven, zelfs met haar af en toe hoogst merkwaardige activiteiten die, dat geef ik toe, ook af en toe op mijn lachspieren werkten. Taal is Rijnevelds grote kracht, taal is bij haar een vehikel van ondergang, lust en weerzin. Ze kiest haar beelden steeds uit een groot en divers repertoire uit de huiselijke kring. Hier komt iets nieuws de Nederlandstalige literatuur binnen. Broccoliroosjes, sukadelappen, stoofpeertjes, alles is bij haar bruikbaar om mee aan de haal te gaan in een aaneenschakeling van beelden en associaties. Rijnevelds roman is een beeldenstorm.